عواملی مؤثر بر دوام زناشویی

عواملی مؤثر بر دوام زناشویی

(کاسلو و رابینسون، ۱۹۹۶؛ به نقل از رضایی ۱۳۹۰) پس از پژوهشهای طولی عوامل استحکام بخشنده به ازدواج، موارد زیر را بررسی نمودند:

۱-توانایی انطباق: توانایی انطباق با تغییرات چرخه زندگی و حوادث استرس زا.

۲-تعهد به خانواده: شناخت و بازشناسی ارزشهای فردی هر عضو و پذیرفتن ارزش خانواده به‌عنوان یک واحد.

۳-ارتباط: ارتباط ثمر بخش بین زوجین مستلزم صراحت، باز بودن و تداوم ارتباط است.

 

 

۲-۴-۹- نیازها و عوامل خشنودی رضایت زناشویی

نوشته های نخستین بر ادراک روابط موجود بین رضایت والدین و رضایت شخصی و خشنودی زناشویی تاکید داشته و یکی از عوامل مهم احساس خشنودی را سطح پایین تنیدگی مطرح نموده اند. بعلاوه اخیرا رابطه بین تغییرات روزانه و درجه احساس ارضا سه نیاز اساسی را که عبارت‌اند از استقلال، احساس شایستگی و احساس مرتبط بودن را بررسی نمودند. احساس استقلال یعنی اینکه شخص بتواند آنچه را که می خواهد بدون اینکه احساس کند تحت تأثیر دیگران است انجام دهد. احساس شایستگی یعنی اینکه شخص بتواند آنچه را که می‌خواهد بدون اینکه احساس کند تحت تأثیر دیگران است انجام دهد. احساس شایستگی به معنای داشتن توانایی مواجهه با چالش های پیش رو است و احساس مرتبط بودن به معنای میزان تجربه روابط نزدیک مثبت با دیگران است. (امیدنیا، ۱۳۷۶)

 

۲-۴-۱۰- جنیست و رضایت زناشویی:

برم (۱۹۸۵) در بررسی‌های خود به این نتیجه رسید که به نظر می‌رسد جنسیت در بعضی از نقاط چرخه زندگی زناشویی می‌تواند در شادتر ساختن افراد مؤثر باشد. جنسیت همچنین ممکن است در فوایدی که افراد از ازدواج برداشت می‌کنند نیز تأثیر گذار باشد. برنارد (۱۹۷۲) عقیده ازدواج‌های مردانه و ازدواج‌های زنانه را برحسب تفاوت‌های مربوط به روش هایی که مردان و زنان ازدواجشان را ادراک می‌کنند و انتظارات متفاوتی که برای ازدواجشان در نظر می‌گیرند، مطرح کرد. او گزارش داد به نظر می‌رسد ازدواج نیازها و علایق مردان را نسبت به زنان بهتر و بیشتر برآورده می‌کنند؛ و اینکه مردان متال آشفتگی روان‌شناختی کمتر و سلامت فیزیکی و روانی بیشتری را نسبت به مردان مجرد تجربه می‌کنند.

یکی از تفاوت هایی عمده در ازدواج زنان و مردان این است که تغییر سبک زندگی به‌عنوان یک شوک به ویژه در زنان تجربه‌شده است. شغل زن اغلب مکان دوم را نسبت به شغل مردم می‌گیرد؛ و اغلب زنان باید مسئولیت بزرگتری را برای کارهای خانه به عهده بگیرند. (برنارد، ۱۹۷۲)

در مطالعه‌ای که توسط وانفوسن (۱۹۸۱) در مورد روابط زناشویی و استرس زندگی انجام گرفت، نشانه دیگری از تفاوت‌های جنسی در ازدواج آشکار شد. وانفوس گزارش کرد که برای شوهران، حمایت مؤثر زنان در تایید و صمیمیت، با افسردگی کمتر آن‌ها درزمینهٔ استرس شغلی رابطه دارد؛ در حالی که افسردگی کمتر و بهتر بودن برای زنان با سودمندی و عدم اختلاف درباره کارهای روزمره مرتبط است.

یافته‌های چندی در توافق با ایده برنارد در مورد ازدواج‌های متفاوت مردان و زنان وجود دارد. هر چند که ازدواج‌های زود هنگام با رضایت زناشویی برای هر دو جنس رابطه معکوس دارد (لی، ۱۹۷۷). همچنین زنان بیشتر از مردان به گزینه طلاق اندیشیده اند. (بوث و وایت، ۱۹۸۰)

تحقیقات نشان می‌دهد منابع بیشتر فردی در دسترس، با کیفیت بیشتر زناشویی همراه است. تحصیلات و سن در اول ازدواج در ارزیابی از کیفیت زناشویی مؤثر بوده اند. (بامپت و سویت، ۱۹۷۲)

ادبیات پیشین رضایت زناشویی نشان می‌دهد که در مراحل مختلف دوره زندگی زناشویی، تجربه ازدواج برای مردان و زنان متفاوت است. این پیشینه نشان می‌دهد در طول مراحل اولیه ازدواج زنان و مردان در سطح بالایی از رضایت و سازگاری قرار داشته و مشابهت بیشتری را دارند؛ در حالی که در ادامه عوامل چندی وجود دارد که تجربه زناشویی را در مردان و زنان متفاوت می‌سازد؛ و رضایت بالاتری را در مردان نسبت به زنان بوجود می‌آورد. شرایط و مقتضیات زندگی (استرسورهای بیرون از خانواده و داخل خانواده) و منابع شخصی ممکن است بر رضایت زناشویی تأثیر بگذارد. استرس‌های زندگی که مربوط به شرایط بیرون و یا درون زندگی خانوادگی است که ممکن است رضایت زناشویی را کاهش دهند. در حالی که دسترسی به منابع شخصی ممکن رضایت زناشویی را افزایش می‌دهند (بیرد، ۱۹۸۶).

 

۲-۴-۱۱ – تحول رابطه و صمیمیت و رضایت زناشویی

در نظریه های گوناگون تصریح شده است که تحول رابطه زناشویی از مراحل جذابیت یا جذب شدن، بررسی ارزش‌ها و بازخوردهای همدیگر، اظهار علاقه و خواستگاری، آزمون و محک رابطه (در چه حدی می‌توان همدیگر را همراهی و نیازهای هم را ارضا نمود)، خود گشودگی انتخابی (در جهت شناخت یکدیگر و اینکه چقدر شباهت وجود دارد)، رهایی از اوهام و تثبیت رابطه صمیمانه می گذرد و درنهایت افراد تصمیم می‌گیرند آیا تعهد لازم را به یکدیگر داشته باشند یا خیر؛ و در آن صورت است که این رابطه می‌تواند با دلبستگی، گرمی، آرامش و احساس ایمنی همراه شود. در بین تحقیقات، در مورد پذیرش صمیمیت به‌عنوان عنصر اساسی در کیفیت زناشویی مناقشه‌ای وجود ندارد (یزدان دوست،۱۳۷۶).

هنگامی که در روابط زناشویی صمیمیت بیشتر شود عشق و محبت نیز افزایش می یابد درنتیجه احساسات ناخوشایند بیشتری هم چون شرم و ترس نمایان می‌شود که باید درمان شوند (گری، ۱۳۸۹).

دانونو و جانسن (۱۹۹۴) مطالعه ای را انجام دادند که در آن صمیمیت به سه نوع فرعی تقسیم می‌شود:

کلامی، عاطفی و جسمانی. این سه متغیر هرکدام به سهم خود می‌توانند به‌عنوان عوامل تعیین کننده پیوند و تعامل با سایرین و پیش بینی کننده رضایت زناشویی و درنتیجه سازگاری زناشویی نقش مهمی داشته باشند. هرچه لحظات و وقایع شادی انگیز و لذت بخش بیشتر و به‌طور مداوم باشد شخص از سلامت جسم و روان بیشتر برخوردار بوده احساس رضایت‌مندی بیشتری کرده و استرس‌های زندگی کم رنگ تر می‌شود (زینی،۱۳۸۹؛ به نقل از رضایی، ۱۳۹۰).

[۱] – Kaslo & Robinson

[۲]-Bernard.

[۳] – Vanfossen

[۴] – Lee

[۵] – Booth & White

[۶]- Bumpass & Sweet

[۷] – Beyerd

[۸] – Geri

[۹] – Dandeneau & Jonson

[۱۰] – Zine

پایان نامه حقوق : از بین رفتن قدرت تولید مثل و بارداری :

   بر طبق ماده ۴۷۵ ق. م. ۱ که می گوید :

اعمال ارتکابی زیر باعث ارش می شود .

الف _ از بین رفتن انزال شود .

ب _ قدت تولید مثل و بارداری را از بین ببرد .

ج _ لذت مقاربت را از بین ببرد ، یکی از اعمالی که باعث ارش می شده عملی است که قدرت تولید مثل و بارداری را از بین ببرد . گفتنی است که قانون گذار در ق. م. ۱ در برخی مووووارد میزان ارش را معلوم کرده و در بعضی موارد به طور کلی حکم به دادن ارش نموده است به طور مثال در ماده ۴۷۴ که درست قبل از ماده فوق الذکر می باشد ارش جنایتی که موجب سلس و ریزش ادرار می شود ، به طور صحیح و به تفکیک بیان شده است ، اما در جرم منجر به از بین رفتن قدرت تولید مثل و بارداری بدون ذکر دقیق میزان ارش صرفا از دادن ارش سخن به میان آمده است . از یان رو باید طبق ماده ۴۹۵ ق.م. عمل نماییم که می گوید در کلیه مواردی که به موجب مقررات این قانون ارش منظور گردیده با در نظر گرفتن دیه کامله انسان و نوع و کیفیت جنایت ، میزان خسارت وارده طبق نظر کارشناس تعیین می شود شایان ذکر است که در تعریف ارش گفته اند که مقدار تفاوت قیمت معیب با مشابه صحیح همان جنس ، ارش است ، همان  طور که ملاحظه می شود در مواردی که قانون میزان آن را مسکوت گذاشته مثل موضوع مورد بحث ما یعنی از بین رفتن قدرت تولید مثل و باداری ، قاضی با رعایت ماده ۴۹۵ آن را تعیین می کند .

 

   گفتار پنچم : قطع آلت زنانه

بر اساس ماده ۴۷۹ ق.م. ۱ هر گاه آلت زنانه کلا قطع شود دیه کامل دارد و هر گاه یک طرف آن قطع شود نصف دیه دارد . این حکم نیز ، با کلام فقها انطباق دارد و مستند آن نیز روایات می باشد البته ناگفته نماند که منظور از دیه کامل در آنجا دیه کامل زن است یعنی نصف دیه کامل مقصود بوده است . این شبهه ممکن است از ظاهر ماده ۴۷۶ برداشت شود اما همان طور که گفته شد مسلم است که غرض قانون گذار دیه کامل یک زن است نه مرد .

 

   گفتار ششم : افضاء

افضاء یکی شدن مجرای بول و حیض است و به تعبیری حتی به اتحاد مجاری و حیض و و غائط نیز گفته می شود زیرا در هر صورت منفعت جماع از بین می رود . با وقوع افضاء دیه کامل برای زن استقرار می یابد و در این مجازات فرقی بین اجنبی و زوجی که قبل از بالغ شدن زوجه اقدام به افضاء می کند ، وجود ندارد . بدین ترتیب چنانچه عمل زوج پس از بلوغ موجب افضاء شده باشد دیه از او ساقط است . زیرا شرعا مجاز به وطی بوده است مگر اینکه تعدی و تفریط کرده باشد ، مثل اینکه زوجه وی آنقدر ضعیف بوده که باید زن پیدا می کرد که وی افضاء خواهد شد البته برخی گفته اند اگر زوج قبل از اینکه به سن بلوغ برسد وی را افضاء کند و سپس طلاقش بدهد باید دیه بپردازد ولی اگر او را نگه دارد ، دیه مستقر نمی شود این در حالی است که مشهود است در صورت امساک از نگه داری زوجه افضاء شده نیز دیه مستقر می گردد و گویا که تنها صاحب مبانی تکلمه المهاج است که بین دو حالت طلاق امساک فرق گذاشته است .

 

 

 

   گفتار هفتم : ازدواج قبل از بلوغ

ماده ۶۴۶ ق.م. .۱ مقرر می داند :

«ازدواج قبل از بلوغ بدون اذن ولی ممنوع است ، چنانچه مردی با دختری که به حد بلوغ نرسیده بر خلاف مقررات ماده ۱۴۱ ق.م. و تبصره ذیل آن ازدواج نماید به حبس تعزیری از ۶ ماه تا ۲ سال محکوم می گردد . »

ماده ۱۴۱ می گوید «نکاح قبل از بلوغ ممنوع است» و در تبصره آن آمده است : دو عقد نکاح قبل از بلوغ با اجازه ولی صحیح است به شرط مولی علیه»

عقد قبل از بلوغ بدون اذم ولی باطل و همچنان که مواقعه قبل از بلوغ هم حرام است ، آنچه در این مرحله مهم می باشد حکم حرمت انجام عمل زناشویی با فرد غیر بالغ و غیر عاقل است سبب حرمت همان دخول است و در اسباب تکلیف شرط نمی باشد . بنابراین اگر مردی در حالت غفلت یا جهالت ، مرتکب مواقعه قبل از بلوغ شود ، حرمت عمل او ثابت است . فقط در مؤبد بودن یا مؤبد نبودن حرمت ، اختلافاتی است که رأی غالب بر عدم حرمت ابدی است اما اگر به عیب یا افضاء منجر شود ، بدون اختلاف حکم به حرمت ابدی می شود در این حال بر مردم لازم است که مهرالمثل دختر نابالغ را بپردازد یکی از فقها در مورد مردی که با دختر نابالغ روابط زناشویی برقرار نماید ، اظهار می دارد . «ولو وطأها عالما بالتحریم اثم و عزور لالکن لا حد علیه کالحائض» پس چنیم مردی در صورت که به حرمت عمل عالم باشد ، معصیت کار و تعزیر می شود ، ولی حدی بر او نیست لذا با وجود صحت نکاح صغیره در صورت اذن ولی و رعایت مصلحت مولی علیه ، روابط زناشویی موکول به بلوغ دختر است در این بلوغ در کتب فقهی مصادف با بلوغ دختر سات و چنانچه کسی پس از نکاح قبل از بلوغ با صغیره نزدیکی نماید ، مرتکب معصیت شده است ، ولی از زوجیت مرد خارج نمی شود و احکام زوجیت مثل توارث و حرمت نکاح با اقارب دختر (مثل مادر و خواهر زن) برای مرد حاصل می شود همچنین نفقه زن تا آخر عمر به عهده شوهر است اگر چه زن را طلاق دهد و همین طور دیه «افضاء» بزوجه مرد قرار می گیرد . دیه افضاء که در ماده ۴۴۱ ق.م. ۱ اشاره شده است معادل دیه کامل زن مسلمان است ، ولی سایر احکام مربوط به این موضوع آورده نشده است . در این حال فرقی بین نکاح مقطع و دائم آن وجود ندارد .

   گفتار هشتم : تهیه فیلم یا عکس مستهجن و مبتذل

قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیر مجاز می نمایند :

ماده ۴ :

«هر کس با بهره گرفتن از آثار مبتذل و مستهجن تهیه شده از دیگری وی را تهدید به انتشار آثار مزبور نماید و از آن طریق با وی زنا نماید به مجازات زنای به عنف محکوم می شود ولی اگر عمل ارتکابی غیر از زنا و مشمول حد باشد حد مزبور بر وی جاری می گردد و در صورتی که مشمول تعزیر باشد به حداکثر مجازات تعزیری محکوم خواهد شد .»

اگر فردی با بهره گرفتن از آثار مبتذل و مستهجن تهیه شده از دیگری ، وی را به افشا و انتشار آن آثار تهدید نماید و از آن طریق با وی زنا کند مصداق بارز زنای به عنف خواهد بود اگر چه با رضایت مجنی علیه صورت گیرد زیرا رضایت وی ناشی از نوعی اجبار (ترس از افشاء تصویر خود) و بدون رضایت واقعی وی می باشد ، بنابراین قانونگذار در جهت حمایت از زنان مرتکب زنا از این طریق را به مجازات زنای به عنف محکوم می کند و در صورتی که عملی غیر از زنا باشد حسب مورد به مجازات حد یا تعزیری جرم انجام یافته محکوم خواهد شد .

ماده ۷ـ زیان دیده از جرائم مذکور در این قانون حق مطالبه ضرر و زیان را دارد ، دادگاه با احراز مکره بودن بزه دیده صدر ماده (۴) ضمن صدور حکم کیفری ، مرتکب را به پرداخت ارش البکاره ، مهرالمثل یا هر دو (حسب مورد) محکوم می نماید . بزه دیده می تواند دعوی مطالبه هزینه درمان و ضرر و زیان وارده را از دادگاه کیفری صالحه یا دادگاه محل اقامت خود اقامه نماید .

مطابق ماده ۷ : مجنی علیه می تواند از دادگاه ضرر و زیان بخواهد . ارش بکارت و مهرالمثل متفاوت اند . همچنین در ماده ۵ این قانون آمده است :

رأی وحدت رویه ماده ۵ : مرتکبان جرائم زیر به دو تا پنج سال حبس و ده سال محرومیت از حقوق اجتماعی و هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می شوند .

الف ـ وسیله تهدید قرار دادن آثار مستهجن به منظور سوء استفاده جنسی اخاذی ، جلوگیری از احقاق حق ، یا هر منظور مشروع و غیر قانونی دیگر .

ب ـ تهیه فیلم یا عکس از محل هایی که اختصاصی بانوان بوده و آنها فاقد پوشش غالب می باشد مانند حمام و استخرها و تکثیر و توزیع آن .

ج ـ تهیه مخفیانه فیلم یا عکس مبتذل از مراسم خانوادگی و اختصاصی دیگران و تکثیر و توزیع آن تهیه عکس و فیلم از محل های اختصاصی زنان یکی از جرائم علیه عفت آنان است که برای سوء استفاده وسیله اخاذی یا مقاصد نامشرع دیگر قرار می دهند بدون اخاذی صرفا آنها را پخش و انتشار می دهند و به حیثیت و عفت زنان ضربه می زنند .

تعریف آثار سمعی و بصری مستهجن : مطابق تبصره از بند الف ماده ۳ قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت غیر مجاز می نمایند ، آثار گفته می شود که محتوای آنها نمایش برهنگی و مرد و اندام تناسلی و یا نمایش آمیزش جنسی باشد .

تعریف آثار سمعی و بصری مبتذل : طبق تبصره ۱ ماده از بند ب قانون فوق الذکر آثار سمعی و بصری مبتذل به آثاری اطلاق می گردد که دارای صحنه ها و صور قبیحه بوده و مضمون مخالف شریعت و اخلاق اسلامی را تبلیغ و نتیجه گیری کند .

بند الف ماده ۶۴۰ ق. م. ۱ می گوید :

«هر کس نوشته یا طرح ، گراور ، نقاشی ، تصاویر ، مطبوعات ، اعلانات ، علایم ، فیلم ، نوار سی دی و یا به طور کلی هر چیز که عفت و اخلاقی عمومی را جریحه درا نماید برای تجارت یا توزیع به نمایش و معرض انظار عمومی گذارد یا بسازد یا برای تجارت و توزیع نگاهدارد » طبق این ماده اگر کسی اعم از زن و مرد هر چیزی بسازد یا نگهدارد که عفت عمومی را جریحه درا می کند به مجازات مقرر در سطر این ماده محکوم می گردد .

مفهوم جریحه دار شدن عفت و اخلاق عمومی را عرف مشخص می کند بنابراین موضوع جرم اعم از آن است که اشیاء مذکور را خود بسازد یا اینکه دیگری  بسازد وی نگهداری کند ولی باید برای مقاصد غیر مشروع یا برای تجارت و توزیع باشد و در معرض و انظار عمومی گذاره شود همان طور که تبصره (۱) این ماده می گوید . در مفاد این ماده شامل اشیائی نخواهد بود که با رعایت موازین شرعی و برای مقاصد عملی یا هر مصلحت حلال و عقلائی دگر تهیه یا خرید و فروش و موارد استفاده متعارف علمی قرار می گیرد . اشکال این ماده این است که فقط مقاصد غیر مشروع را تجارت یا توزیع اعلام نموده است ، این در حالی است که اکثر مواقع مجرم یا تهدید به افشاء اشیاء مذکور ، مقاصد دیگری مانند بهره کشی جنسی یا اخاذی دارد .

 

بد حجابی در معابر و اماکن عمومی :

قانون گذار در تبصره زیر ماده ۶۳۸ با الهام از منابع فقهی حکم خاصی را در مورد جرم بد حجابی در معبر انظار عمومی بدین نحو پیش بینی کرده است .

«زنانی که بدون حجاب شرعی در معابر و انظار عمومی ظاهر شوند به حبس از ۱۰ روز تا ۲ ماه و یا از پنجاه هزار تا ۵۰۰ هزار ریال جزای نقدی محکوم خواهند شد.»

منظور از حجاب شرعی پوشاندن کل بدن جز کفین و صورت است . این جرم از زمره جرائم عمومی و غیر قابل گذشت است و شامل زنان و دخترانی می شود که به سن بلوغ شرعی رسیده اند .

این تبصره که خاص زنان است مجازات زنان را در صورت تخلف و عدم رعایت حجاب شرعی مشخص کرده است . مسلم است که جرم انگاری برای زنان بی حجاب در حفظ و حمایت آنان در مقابل جرائمی است که بدون حجاب شرعی ممکن است علیه آن ها مخصوصا عفت آن ها صورت گیرد .