نظریه همسان همسری

دانلود پایان نامه

6) ازدواج خصوصی: در این نوع ازدواج نه‌تنها رعایت موازین شرعی ضروری نیست بلکه طرفین ملزم به رعایت مقررات عرفی نیز نیستند. این نوع ازدواج که در آن فردیت و فردگرایی به اوج خود می‌رسد و به نوعی گسست پدیده زوجیت از جامعه را می‌رساند، با ازدواج عرفی نزدیک است و درست در مقابل ازدواج تنظیم شده قرار می‌گیرد. چنین ازدواجی به دلیل فردگرایی افراطی و آشکار امکان تداوم ندارد. ازدواجی که صرفا با رضایت طرفین تحقق پذیرفته، مشروعیت خود را از طریق گذر از موازین قانونی و شرعی کسب ننموده است.
غیر شرعی ساختن ازدواج، یا جداسازی و حذف ابعاد شرعی آن و در حد دیگر حذف موازین عرفی جز به سستی پیمان زوجیت و درنهایت بسط آن‌چه امروزه چند همسری ناهمزمان اطلاق می‌شود نخواهد انجامید.
بجز انواع صور ازدواج، نظریات متعددی نیز در این باب وجود داردکه برای رعایت اختصار به برخی نظرات مهم‌تر و موجود پرداخته میشود.
2-13-1. نظریه دموکراتیک
در نظریه دموکراتیک تشکیل خانواده توسط هر شخصی که از لحاظ بیولوژیکی بالغ باشد، مجاز می‌باشد.
هر چند این نظریه به مساله استفاده از هوشیاری و اگاهی لازم در تشکیل خانواده با نگاهی نا محدود نظر می‌افکند؛ لیکن مهمترین اشکال این نظریه آن است که، بررسی صفات اخلاقی هر یک ازطرفین و تامل کامل در تمایلات و گرایش‌‌های هر دو فرد مطرح نمی‌گردد و این مساله باعث سست شدن بنا و در انتها فروپاشی سیستم خانواده خواهد شد. (شریف قرشی، 1389)
2-13-2. نظریه عشق رمانتیک
از جمله تئوری‌‌ها و نظریات مرتبط با ازدواج و تشکیل ساختار، نظریه رمانتیک است. در این نظریه، برگزیدن و انتخاب هریک از طرفین، صرفا براساس دوست داشتن‌‌های رمانتیکی است برخی این روش را پایه‌گذاری مستحکمی‌ دانسته‌اند که باید نظام خانواده بر این اساس بنا شود و معتقدند که انتخاب رومانتیک با گزینشی کاملا ازادانه صورت می‌گیرد بر پایه عشق استوار می‌گردد. این ایده که عشق رمانتیک بهترین پایه برای آغاز زندگی خانوادگی و ازدواج تلقی میشود، ایده فرهنگی است که اخیرا رخ داده و مرتبط با ظهور فردگرایی و آغاز صنعتی شدن و کاپیتالیسم است.
لارنس استون (1800-1500) در اثر کلاسیک خود تحت عنوان خانواده، روابط جنسی و ازدواج در انگلستان تاریخ ساختار خانواده و روابط درونی آن را به سه مرحله یا نوع متمایز از خانواده و ازدواج تقسیم‌بندی می‌نماید:
1) خانواده دودمانی باز (در انگلستان قرن شانزدهم تسلط داشته است)؛ در این دوره خانواده و ازدواج بر مفهوم عشق مبتنی نبود بلکه مبتنی بر الزامات و تعهدات ادراک شده نسبت به دیگر خویشاوندان و اجتماع بود. ازدواج چندان به معنای اتحاد میان همسران نبود بلکه اتحاد بین خانواده‌ها قلمداد میشد.
2) خانواده هسته‌ای پدر سالار محدود (قرن شانزدهم تا هیجدهم)؛ در این زمانه خانواده و ازدواج مورد توجه ماهیت پدرسالارانه دولت بوده و توسط آن تقویت میشد. مردان یا سرپرست خانوار از موضعی قدرتمند بر زنان و کودکان سلطه روا می‌داشتند.
3) خانواده هسته‌ای بسته و دوست‌دار خانواده (بنیان زندگی خانوادگی معاصر)؛ مبتنی بر چیزی است که استون آن را فردگرایی عاطفی مینامند. یعنی این باور که ازدواج باید مبتنی بر آزادی و انتخاب شخصی باشد و با مفاهیم عشق رمانتیک هدایت شود. (استون، 1977)
بنابراین این دیدگاه که عشق رمانتیک به عنوان بنیان ازدواج و خانواده باشد، یک پدیده اجتماعی نسبتا جدیدی است، توسط فیلیپ اریه مطرح شده است. (اریه، 1981) اریه معتقد است که قبل از ظهور صنعتی شدن، تحت نظام کاپیتالیستی، ازدواج اغلب موضوعی اقتصادی بود؛ ازدواج مبتنی بر تبادل دارایی بود چنان که انتونی گیدنز (1989) اشاره میکند با ظهور مفاهیم فردگرایی عاطفی و ایجاد عشق رمانتیک، خانواده دنیای خصوصی تعریف شد؛ دنیایی که خدمات احساسی و جنسی برای اعضایش فراهم می‌اورد.
روابط میان فرهنگی و تاریخی میان ظهور کاپیتالیسم و مفاهیم عشق رمانتیک نیز مورد توجه ادوارد شورتر (1975) بوده است. (شورتر، 1975) از نظر وی آزادی رمانتیک و عاشقانه با افزایش تحرک جغرافیایی و شهرنشینی همراه بوده که تحت نظام کاپیتالیستی رخ داده است. وقتی که افراد به طرف محیط‌های شهری حرکت کردند آن‌ها تا حدودی از کنترل خویشاوندان گستردهشان ر‌هایی یافتند. این وضعیت ایده انتخاب و آزادی را در نزد آنان تقویت کرد. آزادی برای انتخاب شرکای جنسی و عشقی که مبتنی بر عشق میباشد.
انتونی گیدنز در این مورد نظر دیگری دارد و معتقد است عشق رمانتیک در دنیای امروز به عشق سیال تبدیل شده و منتهی می‌گردد و افراد در هر زمانی که زندگی مشترک با همسر را مطابق میل خود ندانند به آن خاتمه میدهند و ممکن است ازدواجی دیگر را تجربه کنند. (گیدنز، 1989) زیرا روابط بین افراد با توافق و رضایت طرفین شکل میگیرد و هیچ باور یا فرهنگ خاصی قدرت لازم برای تاثیرگذاری بر آن را ندارد. رابطه‌ای که میتوان آن‌را رابطه ناب نامید از تمامی‌قید و بند‌های سنتی و الزامات بیرونی ر‌ها شده و تنها براساس خواسته‌ها و امیال افراد شکل میگیرد.
اساس رابطه ناب رضایتمندی شخصی و اعتماد متقابل است و این ویژگی‌ها را باید درون احساسی از خودآگاهی جستجو کرد، احساسی که فرد را وادار میکند مطابق برداشت شخصیاش عمل کرده و به امیال درونی‌‌اش پاسخ دهد. کیفیت رابطه ناب را طرفین تعیین میکنند و هیچ ضابطه و قانون از پیش نوشت‌های در مورد آن وجود ندارد در رابطه ناب احساسات و عواطف مشترک وجود دارد و همه چیز حول و حوش این اشتراکات ذهنی و برداشت‌های مفهومی‌شکل میگیرد.
در حالی که گیدنز و برخی از اندیشمندان (ویکز، 2001) دگرگونی در رابطه صمیمی‌ بین افراد و به ویژه روابط بین زوج‌‌ها را به گونه‌ای مثبت مینگرند و معتقدند این تحول باعث تعادل و توازن بیشتری در روابط می‌شود، گروهی دیگر با پذیرش این تحول از وقوع آن اظهار تاسف می‌کنند، آن‌ها معتقدند این تحول که ناشی از فردگرایی و لذتجویی و در عین حال توجه بیش از حد افراد به امیال و خواسته‌های فردیشان است نه‌تنها بنیان خانواده را تهدید میکند بلکه حتی رابطه بین افراد در جامعه را نیز تحت تاثیر قرار میدهد. (سنیت، 2004) با تبدیل زود هنگام ازدواج از حالت عرفی به یک دوستی و همدمی، ازدواج، به ازدواج فردی مبدل شده و هدف افراد بیشتر رفاه و کمال فردی است. (استرانگ، 2008)
انجلا مک رابی (1982) بعنوان یک جامعه‌شناس فمنیست بر این نظر است که ایدئولوژی عشق، که بخشی از ایدئولوژی وسیعتر خانواده و ازدواج است، از سوی رسانه‌های جمعی پدر سالارانه حمایت میشود. دختران جوان با مطالعه مجلاتی پرورش مییابند که در بر دارنده ایدئولوژی زن جوان هستند و این باور در آنان تقویت میشود که عشق، ماجرای عاشقانه و ازدواج با یک مرد واقعی از اهداف اولیه زندگی تمام زنان است. (رابی، 1983)
یک بررسی از آن حکایت دارد که زنده نگاه داشتن احساسات رمانتیک از نظر 78 درصد از زنان امریکایی برای یک ازدواج خوب، با اهمیت تلقی می‌شود، درحالی که 29 درصد از زنان ژاپنی چنین بینشی دارند (مایر، 2000). هم‌چنان‌که یک جوان غربی که از منظر عشق رمانتیک به ازدواج می‌نگرد، انتظار‌های بسیار بالایی دارد و از داشتن یک زندگی یکنواخت و خسته کننده، هر چند توام با اسایش، ناخشنود است. درحالی که در بسیاری از جوامع به جوانان اموخته می‌شود که در بهترین حالت از همسر خود توقع احترام داشته باشند و نمی‌توانند از او انتظار خوشبختی داشته باشند. (گود، 1964)
مهمترین اشکالی که بر این نظریه وارد است آن‌که شناختی که براساس رفتار و خصوصیات اخلاقی واقعی که لازمه استحکام بنیان و ادامه تحکیم بنای خانواده شود وجود نداشته، تحقیقات لازم انجام نگرفته، و تنها عامل موجود امیال و گرایش‌‌های عاشقانه خواهد بود. چنین روابطی که پایه و بنیاد محکم نداشته باشد بسیار زود از بین خواهد رفت. چنین مفهومی‌ به خودی خود مفهوم گسست را در بر دارد، زیرا با توجه به ناپایداری و گذرا بودن احساسات عاشقانه، افراد به همان سرعتی که درگیر روابط عاشقانه می‌شوند، محتمل است از این روابط خارج شوند. هر دو فرد با افول احساسات و عشق اولیه نه‌تنها دلیلی بر ادامه رابطه نمی‌بینند، بلکه دلیل موجهی برای خروج از آن در اختیار دارند. براساس همین ملاحظات است که بعضی محققان بالا بودن میزان گسست خانواده را نه یک پدیده کوتاه مدت، بلکه کفاره مفهوم تشکیل ناصحیح دانسته‌اند.
امروزه عدم اطمینان و نگرانی در روابط فردی و جمعی دیده میشود اما به اعتقاد برخی از کارشناسان حوزه مطالعات خانواده، با توجه به تحول روی داده، افراد به خوبی درک کرده‌اند که تکیه زدن به عشق سیال، اضطراب و تشویش بیشتری در آنان ایجاد میکند و همراه با لذت‌هایی که از چنین روابطی میبرند احساس ترس و نگرانی آنان نیز فزونی مییابد. اکنون درصد بیشتری از ازدواج‌‌های جوامع صنعتی پیشرفته را ازدواج‌‌هایی تشکیل می‌دهند که با عشق شروع می‌شوند ولی هنوز عواملی وجود دارند که سبب می‌شوند دوام و بقای ازدواج‌‌های عشقی نسبت به گونه‌‌های دیگر ازدواج کمتر باشد؛ برخی جامعه‌شناسان علت را در این دانسته‌اند که احتمالا سرنوشت ازدواج‌‌های جدید به آغاز عشقی آن‌ها چندان وابسته نیست. (باقی نصر ابادی، 1387)
2-14. نظریه همسان همسری
یکی از اصولی که نقش بسیار تعیین کننده در ساختار خانواده دارد، همسان همسری می‌باشد. این ویژگی هم در حوزه روان‌شناسی و هم در حوزه جامعه‌‌شناسی مورد توجه قرار گرفته و به عنوان معیار عام گزینش همسر از سوی کارشناسان مسائل مربوط به خانواده در جوامع گوناگون مطرح شده است. از آنجا که خانواده اجتماع کوچکی است و افراد آن از یکدیگر تاثیر می‌پذیرند، به محض اینکه هر فرد بخواهد خود را از این تاثیرات برهاند با مشکلات گوناگونی مواجه می‌گردد، پس عواملی که بر ابتکار و نوآوری فرد اثر می‌گذارند بسیارند و دقیقا همین عامل‌‌ها هستند که وی را به سوی انتخابی همسان هدایت می‌کنند.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   خرید پایان نامه :رواندرمانی حمایتی