تبیین اخلاقی نظریه قرارداد اجتماعی و بازتاب آن بر اندیشه های روسو- قسمت ۲

۴: حقوق حاکم و اتباع ۴۰
۴-۱: حقوق و آزادی اتباع ۴۲
۵: تحلیل و نقد نظریه ی هابز ۴۲
بخش دوم: کلیات نظریه سیاسی جان لاک ۴۴
۱: تجربه گرایی معرفتی و عقل گرایی سیاسی ۴۴
۲: نظریه لاک درباره طبیعت انسان ۴۵
۳: وضع طبیعی و وضع جنگ ۴۶
۴: قرارداد اجتماعی لاک ۵۰
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
۵: حکومت و حقوق متقابل حاکم و مردم ۵۳
۶: تحلیل و نقد نظریه ی لاک ۵۶
بخش سوم: روسو ۵۷
۱: طبیعت بشر ۵۷
۳: وضع طبیعی ۵۹
۳: قرارداد اجتماعی ۶۱
۴: حکومت و حقوق متقابل حاکم و مردم ۶۴
فصل سوم: اخلاق و قراردادگرایی اجتماعی ۶۸
بخش نخست: قرارداد گرایی اخلاقی ۶۹
۱: اخلاق به منزلۀ منفعت متقابل ۷۲
۲: عینیت اخلاقی و قرارداد گرایی ۷۳
۳: توجیه قواعد اخلاقی ۷۵
۴: تزاحم‌های اخلاقی و قرار داد گرایی ۷۵
بخش دوم: رابطه قراردادگرایی و نظریات اخلاقی ۷۶
۱: قانون طبیعی ۷۶
۱-۱: سیر تاریخی اندیشه قانون طبیعی ۷۷
۱-۲: جمع بندی اخلاق بر مبنای قانون طبیعی ۸۲
۲: اخلاق و قراردادگرایان ۸۳
۳: پیامدگرایی ۸۴
۳-۱: میثاق باوری اخلاقی ۸۵
۳-۲: فایده گروی ۸۶
۳-۳ : فضیلت عدالت به مثابه ی بنیاد اخلاق ۸۷
۳-۴: خودگرایی اخلاقی ۸۸
بخش سوم: نظریه اخلاقی روسو ۹۲
بخش چهارم: تحلیل و نقد قراردادگرایی اخلاقی ۹۷
بخش پنجم: تعلیم و تربیت از نظر روسو ۹۸
۱: عوامل موثر تربیتی انسان ۹۹
نتیجه‌گیری: ۱۰۴
فهرست منابع: ۱۰۷
پیوست: ۱۱۱

 

کلیات

 

 

الف: بیان مسأله تحقیق

 

از دیرباز فیلسوفان مختلفی درباره چگونگی و شکل گیری اجتماع و حکومت نظر داده اند. هر فیلسوفی به جنبه ای توجه کرده است، بعضی ها انسان را مدنی بالطبع گفته اند، بعضی ها، جامعه و حکومت را براساس گسترش نیازهای مادی و حراستی توصیف کرده اند. اما گروهی در این میان اجتماع و حکومت را نتیجه قراردادی میان انسان ها می دانند تا بهتر بتوانند نیازهایشان را برآورده کنند و حیات خود را حفظ نمایند. این فیلسوفان انسان را دارای دو حالت می دانند. حالت اول انسان در وضع طبیعی و ماقبل اجتماع است و دیگری حالتی بعد از قرارداد که به آن وضع مدنی می گویند. این نظریه که ÷ایه حکومت و اجتماع را به توافق و میثاق مردم با همدیگر برمی گردانند را قراردادگرایی اجتماعی می نامند. دو فیلسوف نامدار یعنی هابز و لاک این نظریه را به صورت کاملاً منسجم طرح کرده اند. هرچند سیری تاریخی اما پراکنده قبل از آنان برای این نظریه عنوان شده است اما این دو فیلسوف بوده اند که فلسفه سیاسی خود را کاملاً برحسب قراردادگرایی سبط دادند.
ژان ژاک روسو هم برای تبیین نظم اجتماعی و حکومتی به این ایده قائل بود. او در پردازش این ایده از هابز و لاک و نظریه قراردادگرایی آن دو به شدت تأثیر می پذیرد و در آثار روسو کاملاً این تأثیرپذیری نمایان است. روسو معتقد بود که آدمی طبیعتاً خوب است و خواهان خیر. انسان در حالت طبیعی دارای غریزه است و مادون اخلاق یعنی غیراخلاقی عمل می کند اما نه به معنای بد بودن. انسان پس از تشکیل اجتماع به حالت اخلاقی انتقال می یابد و عدالت جانشین غریزه می شود.
نظم اجتماعی برای موجه و مشروع شدنش نیاز به یک توافق و قرارداد میان همه افراد جامعه دارد زیرا هدف از اجتماع و دولت تأمین نیازها و خواسته های تک تک افراد است بنابراین اجتماع و حکومت باید در پی خیر عمومی مردم باشند. روسو در بحث تعلیم و تربیت هم از قراردادگرایی تاثیر می پذیرد و آنجا که او زندگی را به دو قسمت تبدیل می کند یکی دوران کودکی و طبیعی انسان، که باید فقط احساسات کودک پرورش یابد و دوم دوران پس از بلوغ است که عقل، اخلاقیات، دین و … به کودک در اجتماع عرضه می شود تا انسانی اجتماعی و مفید بار بیاید.

 

دانلود متن کامل پایان نامه در سایت fumi.ir

 

ب: پیشینه تحقیق

 

هر چند در مجموعه مقالات و پایان نامه ها به زبان فارسی به ابعاد گوناگونی از جنبه های قرارداد اجتماعی و اندیشه های روسو پرداخته است اما تبیین اخلاقی قرارداد اجتماعی و تاثیر آن در افکار روسو بررسی نشده است.

 

ج: ضرورت تحقیق

 

در این پژوهش سعی شده است که دریچه ای جدید از تبیین اخلاقی قراردادگرایی اجتماعی گشوده شود. از آن جا که روسو در بحث حکومت، تعلیم و تربیت و اخلاق از نظریه ی قرارداد اجتماعی تاثیر پذیرفته است و امروزه در دنیای مدرن رابطه ی سیاست و اخلاق به تاریکی گراییده است، ضرورت یک حکومت بر پایه ی اخلاق حس می شود لذا دیدگاه روسو می تواند به این مباحث کمک کند.

 

د: روش تحقیق

 

این تحقیق در مرحله ی دست یابی به داده ها ماهیت کتابخانه ای دارد؛ و در مرحله ی استنتاج از روش توصیفی، تحلیلی و مقایسه ای استفاده می کند.

 

هـ : سوالهای تحقیق

 

سؤالهایی اصلی که در این رساله به آنها پاسخ داده می شود عبارتند از :

 

 

    1. قراردادگرایی اجتماعی چیست و در مقابل چه نظریاتی قرار دارد؟

 

    1. قراردادگرایی در هابز و لاک چگونه بسط می یابد؟

 

    1. مبنای مشروعیت حکومت در نظر روسو چیست؟

 

    1. تأثیرپذیری روسو از نظریه قراردادگرایی اجتماعی در افکار اخلاقی و تربیتی اش چگونه است؟

 

  1. اخلاقی که قراردادگرایان بیان می دارند بر چه پایه هایی استوار است؟

 

سؤالهای فرعی

 

 

    1. وضع طبیعی و وضع مدنی در قراردادگرایان چگونه وضعی خواهد بود؟

 

  1. حقوق های حاکم و اتباع در قراردادگرایی اجتماعی چیستند؟

 

و: فرضیه های تحقیق

 

فرض بر این است که می توان تبیین اخلاقی از نظریه قرارداد اجتماعی هابز، لاک و روسو ارائه داد، دیگر این که نظریه قرارداد اجتماعی بر اندیشه های تعلیم و تربیتی و اخلاقی روسو تاثیر گذار بوده است.

 

ز: ساختار تحقیق

 

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *