تعریف کلاهبرداری؛ جرم کلاهبرداری چیجوری محقق می شه؟ 

No Comments Uncategorized

 

در میدون ی حقوق کیفری، جرم و به دنبال از اون مجازات تعیین شده واسه اون، مثل عناصر اصلی مباحث و موضوعات کیفری هستن. کلا میشه جرم رو هرگونه رفتار مثل فعل یا ترک فعل (انجام دادن یک رفتار یا نبود انجام یک رفتار) دونست که واسه اون مجازات تعیین شده باشه. بر همین پایه جرایم رو میشه به ۳ دسته تقسیم بندی کرد:

الف. جرایم علیه افراد، یعنی جرایمی که فرد آسیب دیده و زیان دیده در اون یک آدم و یک شخصه. مثل جرم قتل.

ب. جرایم علیه اموال، یعنی جرایمی که نسبت به اموال واقع می شه. مثل جرم کلاهبرداری.

ج. جرایم علیه امنیت، یعنی جرایمی که تهدیدی علیه امنیت داخلی و خارجی یک کشور به حساب بین. مثل جرم جاسوسی.

چیزی که در این مقاله محل بحث و پاسخگوییه، جرایم نوع دوم، یعنی جرایم علیه امواله. اینجا با تعریف کلاهبرداری آشنا میشید.

 

جرایم پولی یا جرایم علیه اموال، جرایمی هستن که حقوق مالکانه ی افراد رو نقض می کنن. (یعنی حقی که یک شخص بر یک ثروث می تونه داشته باشه). چیزی که در یک جامعه ی مدرن دارای اهمیته بحث مالکیت شخصی و حمایت از اینه. یعنی یک شخص بتونه مالک یک ثروث شه و نسبت به اون ثروث از حقوقی بهره مند باشه و از اون ثروث کسب منفعت کنه. بدیهیه که این حق مالکانه مثل دیگر حقوق باید مورد حمایت قرار بگیره و از هرگونه تجاوز و نقض در امان باشه.

جرایم پولی از اون جایی که موضوع اونا ثروث و حق مالکانهه، علاوه بر صاحب ثروث، جامعه رو هم دچار زیان می کنه. و باعث سست شدن پایه های اقتصادی جامعه می شه. این دسته از جرایم نقض کننده ی حق مالکیت شخص بر یک ماله. بدیهیه که واسه رسیدگی به این جرایم باید مالکیت و حق مالکانه ی شخص روی اون ثروث شناسایی شه. فی الواقع مالکیت یه جور رابطه حقوقیه که بین یک شخص با یک ثروث برقرار می شه. و فرد رو نسبت به اون ثروث از حقوق و منافعی بهره مند می کنه و جرایم پولی جرایمی هستن که نقض کننده این رابطه مالکانه هستن و ثروث رو از اختیار مالک خارج می کنن.

با این مقدمه در مورد جرایم علیه اموال، به یک جرم عادی در میدون ی حقوق کیفری و در جامعه می پردازیم و سعی داریم که در مورد این جرم برخلاف دامنه ی خیلی وسیع اون به سؤالات و ابهامات عادی در این مورد جواب بدیم. با اینکه شمار جرایم پولی بسیاره اما در این یادداشت به یک نوع از اون اشاره می شه.

تعریف کلاهبرداری

همونجوریکه قبلا اشاره شد، جرایم پولی یا جرایم علیه اموال جرایم علیه حق مالکانه هستن. در مورد جرم کلاهبرداری اون چیزی که این جرم رو از بقیه جرایم جدا می کنه اینه که در بیشتر جرایم علیه اموال، ثروث بی رضایت مالک و حتی از راه توسل به خشونت به مجرم منتقل می شه. اما در کلاهبرداری، شخص کلاهبردار طوری رفتار می کنه که صاحب ثروث فریب خورده و خود با رضایت و میل اون ثروث رو در اختیار کلاهبردار قرار می ده. بخاطر این میشه اینجور باور داشت که کلاهبرداران معمولا هوش خیلی بالایی دارن. چون باید سعی کنن از راه فریب دادن طرف مقابل با رضایت اون ثروث اونو در اختیار بگیرن.

بر این پایه معمولا در جوامع، تعقیب و دستگیری کلاهبرداران طبق آمارهای ارائه شده، سخته. چون از طرفی همونجوریکه اشاره شد کلاهبرداران از ذکاوت بالایی برخوردارن و از طرف دیگه معمولا شخصِ فریب خورده و قربونی که به خاطر تقلب و فریب کلاهبردار ثروث خود رو از دست داده، تمایلی به اتفاق جرم نداره. چون اتفاق این جرم از دید اون بیان کننده آسون لوحی اوست و از ترس مورد تمسخر واقع شدن تمایلی به گزارش اتفاق اون نداره.

از طرف دیگه، کلاهبرداریای بزرگ معمولا در شرکتا و موسسات بزرگ تجاری اتفاق می افتن و صاحبان و سهامداران این شرکتا از این حیث که به خاطر اتفاق اون جرم در شرکت، اعتبارشان رو در برابر مردم از دست بدن و دیگر تحت پوشش و حمایت بیمه قرار نگیرند، از گزارش اتفاق اون جلوگیری می کنن.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تغذیه در ماه رمضان؛ چه خوراکی هایی واسه سحر و افطار باید خورد؟ 

حال سؤال عادی در این مورد اینه که کلاهبرداری تشکیل شده از چه عناصریه و چیجوری به وجود میاد؟

کلاهبرداری کلا دارای ۲ بخش اصلیه. اولین بخش اون، اینه که کلاهبردار با توسل به وسایل متقلبانه سعی در فریب دادن مالک داره. واسه تحقق این جرم، متقلبانه بودن رفتار یا وسیله مورد استفاده ی کلاهبردار خیلی دارای اهمیته. نوع وسیله اتخاذی در این جرم واسه بردن ثروث دیگری باید حتما متقلبانه باشه. یعنی شخص کلاهبردار از راه حیله و تقلب، دیگری رو فریب بده و ثروث اونو از اختیار و تصرفش خارج کنه. مثل این رفتارها و وسایل متقلبانه میشه به این موارد اشاره کرد:

  • کلاهبردار نام و عنوان جعلی اختیار کنه و از این راه سعی در فریب دادن افراد داشته باشه.
  • مردم رو به وجود مؤسسات و شرکتای تجاری بزرگ که موهوم هستن و در عالم خارج واقعا وجود نداره فریب بده.
  • مردم رو از حوادث غیر واقع که احتمال اتفاق اونا خیلی پایینه یا اصلا احتمال اتفاق اونا وجود نداره، بترساند و سعی در گرفتن ثروث اونا داشته باشه. مثلا بگه که قراره جنگ رخ بده. پس اموالتان رو به من بدین تا سرمایه گذاری کنم و از این راه منفعت و سود به شما برسه. حال اونکه شرایط و احوال جامعه دلالت بر صلح داره نه اتفاق جنگ.

پس کلاهبردار از راه توسل به وسایل متقلبانه، شخص رو فریب می ده.

بخش دوم که واسه اتفاق این جرم لازمه اینه که کلاهبردار از راه توسل به وسایل متقلبانه که در شخص صاحب ثروث اثر گذاشته و باعث فریب اون شده، ثروث اون شخص رو دریافت کنه. یعنی شخصِ ثروث باخته به خاطر فریب کلاهبردار با رضایت و تمایل ثروث خود رو در اختیار کلاهبردار بذاره. پس اینجا صحبتی از ربودن یا سرقت ثروث دیگری نیس. بلکه خود شخص با میل و رضایت ثروث رو در اختیار کلاهبردار گذاشته. بدیهیه که پس در اختیار گذاشتن ثروث به کلاهبردار و بردن ثروث به وسیله اون، ضرر پولی به شخص ثروث باخته وارد شده و از اون طرف کلاهبردار هم پس ی این عمل دچار سود و منفعت پولی می شه.

ممکنه این سوال مطرح شه که دادن یک وعده ی واهی یا یک دروغ آسون رو میشه وسیله متقلبانه و از عناصر جرم کلاهبرداری دونست؟

در جواب باید گفت که صرف گفتن یک دروغ آسون رو نمیشه مانور متقلبانه به حساب آورد ولی اگه این دروغ همراه با شرایط و احوال و فضاسازی متقلبانه باشه، میشه حکم به اتفاق جرم کلاهبرداری داد.

در آخر به بیان چند نکته می پردازیم:

  1. واسه اعلام شکایت کلاهبرداری، فردِ ثروث باخته می تونه از وکیل کمک بگیره. که این باعث می شه اثبات جرم آسون تر و ظرف مدت زمان کمتری صورت بگیره. چون وکیل به پیچ و خمای حقوقی این جرم بیشتر واقفه.
  2. جرم کلاهبرداری حتما باید با اتفاق یک فعل صورت پذیرد. یعنی بخش اصلی و سازنده اون اتفاق یک فعل (همون بخش توسل به وسایل متقلبانه) است و با ترک فعل و نبود انجام یا خودداری از انجام یک عمل واقع نمی شه.
  3. ممکنه شخصی کالایی رو بخره که در زمان خرید دارای عیب و نقصه و فروشنده اشاره ای به عیب اون کالا نمی کنه. این عمل کلاهبرداری نیس و فروشنده به عنوان کلاهبردار نمیتونه تحت تعقیب قرار بگیره. چون توسل به وسیله متقلبانه ای که عرف اون رفتار رو فریب آمیز بدونه، رخ نداده. با اینکه این عمل رو میشه طبق مقررات حقوق مدنی به دلیل خیار عیب فسخ نمود.
  4. مجازات کلاهبرداری مثل مجازاتای سنگین اعمال شده در جامعه س و علاوه بر حبس از ۱ تا ۷ سال، جزای نقدی به میزان ارزش ثروث برده شده و رد ثروث برده شده به مالک اصلی اونم در مورد کلاهبردار اعمال می شه. و کلاهبردار باید پولی رو که از راه فریب به دست آورده، به صاحب اون رد کنه.


دیدگاهتان را بنویسید