تعریف مرور زمان در حقوق کیفری و شرایط به رسمیت شناختن اون 

No Comments خاص ترین

 

قبل اینکه مرور زمان در حقوق رو تعریف کنیم واسه درک و آمادگی بیشتر، سعی کنین واقعه یا رخدادی رو به ذهن بیارین که کمه کم بیشتر از دو سال از رخ دادن اون گذشته. حتما فهمیدین که به یادآوردن اون واقعه با جزئیات، کمی سخته چراکه این حادثه مشمول مرور زمان شده. در بحث حقوقی در بعضی موارد، پس از گذشت مدت معینی دعوی شنیده نمی شه و صاحب حق یا مدعی، حق اقامه ی دعوی خود رو از دست می ده. همراه ما باشین تا با تعریف مرور زمان در حقوق بیشتر آشنا شید و بدونین در چه شرایطی به رسمیت شناخته می شه.

 

تعریف مرور زمان

باید گفت که مرور زمان در قوانین ایران تعریف نشده، ولی میشه اونو این جور تعریف کرد: «مرور زمان عبارت از گذشتن مدتیه که به موجب قانون پس از انقضای اون مدت، دعوی شنیده نمی‫ شه.» پس طبق این تعریف بعد از گذشتن یه مدت مشخص که اونم باید در قوانین پیش بینی شده باشه، صاحب حق یا مدعی، حق اقامه ی دعوی خود رو از دست میده.

به زبون آسون، مرور زمان معنیش اینه که واقعه ای اتفاق افتاده و شخص زیان دیده که ممکنه خواهان یا شاکی باشه (چراکه مرور زمان هم در دعوای حقوقی و هم در دعوای کیفری هست)، باید پس از واقعه در مدت معقولی اقامه ی دعوا کنه و درصورتی که سهل انگارانه یا به شکل عمدی طرح دعوا نکنه، حق خود واسه اقامه ی دعوی رو از دست میده.

اما مرور زمان در همه دعاوی ایران پذیرفته شده؟ در جواب به این سوال باید بگیم در حقوق ایران باتوجه به این مهم که کلیه ی قوانین و مقررات در هر بخش ای باید با اصول و مبانی فقهی و اسلامی هماهنگ باشه، مرور زمان کلا پذیرفته نشده. درواقع اصل اینه که در نظام حقوقی ما مرور زمان وجود نداره؛ مگه در بعضی موارد محدود و استثنایی که در قوانین اشاره شده.

در چه قوانینی مرور زمان به رسمیت شناخته شده؟

باید گفت ما اول قوانین رو به دو دسته تقسیم می کنیم:

  1. قوانین حقوقی؛
  2. قوانین کیفری.

در بخش ی حقوق کیفری و جزا، قانون گذار به روشنی در مبحث چهارم قانون مجازات اسلامی پذیرفته شده ۱۳۹۲، عنوان مرور زمان رو قید کرده و از مواد ۱۰۵ تا ۱۱۳ به این موضوع پرداخته. به طور خلاصه باید گفت این مواد کم کم تعقیب، ارسال حکم و اجرای مجازات می پردازه، بدین معنی که مثلا اگه مدت معینی که در قانون پیش بینی شده از رخ دادن جرمی بگذره و شاکی شکایت خود رو مطرح نکنه، دیگر دعوی اون در مراجع قانونی پذیرفته نمی شه. مرور زمانایی که در قانون مجازات قید شده با توجه به نوع و درجه جرم و مجازات و اینکه در مرحله تعقیب جرم باشه یا اجرای مجازات و حکم، متفاوته و به روشنی و روشنی در مواد قانونی قید شده.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف کیفیت زندگی و ابعاد ان

در بخش ی قوانین حقوقی، چون قوانین مختلف در بخشای مختلفی مثل بیمه، گمرک، قانون تجارت و … هست، شاید برشمردن همه موارد تا حدودی مشکل باشه ولی سعی کردیم موارد مهم تر رو اینجا اشاره کنیم:

  1. ماده ۳۱۸ قانون تجارت مرور زمان ۵ ساله رو واسه دعاوی مربوط به برات، سفته و چک پیش بینی کرده. بدین معنی که اگه ۵ سال از تاریخ اعتراض نامه ی این اسناد یا ۵ سال از آخرین اقدام تعقیبی بگذره، دیگر به دلیل برات، سفته یا چک نمیشه طرح دعوا کرد، چراکه بعد از این مدت ۵ سال اسناد تجاری، ویژگی و اخلاق تجاری بودن خود رو از دست میدن و به اندازه یک سند عادی هستن که نشون دهنده مبلغ معینی طلب هستن. لازم به ذکره که درخصوص چک، اعتراض نامه همون گواهی نبود پرداختیه که به وسیله بانک صادر می شه و اعتراض نامه دیگری موردنیاز نیس.
  2. ماده ۳۶ قانون بیمه سال ۱۳۱۶ مرور زمان ۲ ساله از زمان اتفاق حادثه منشأ دعوی پیش بینی کرده. بدین معنی که شخص بیمه گذار واسه اینکه ضرر خود رو از بیمه گر دریافت کنه، ظرف دو سال از زمان اتفاق حادثه باید مراجعه کنه.
  3. مرور زمان در گمرک: مرور زمان در گمرک موضوع ماده ۱۶ قانون امور گمرکی یعنی اینکه اگه در اثر اشتباه محاسبه و غیره چه از طرف گمرک و چه از طرف صاحب کالا، مبالغی کمتر یا بیشتر دریافت یا پرداخت شده باشه، هر دو طرف در مدت زمان شش ماه می تونن نسبت به مطالبه کسری دریافتی ازطریق گمرک یا مطالبه اضافه پرداختی اقدام کنه. مبدأ مرور زمان تاریخ ارسال سند ترخیصه.




دیدگاهتان را بنویسید