ملاحظات اقتصادی

دانلود پایان نامه

روزن باوم با بررسی حدود چهار صد اثر علمی‌در زمینه جامعه و خانواده مینویسد: کلیه تعاریف و برداشت‌های متفاوت از جامعهشناسی خانواده در مطالعه انجام شده دارای دو وجه مشترک است.
1) خانواده گروه کوچکی است که ویژگی اساسی و غیرقابل تفکیک آن، صمیمیت آن است.
2) اجتماعی کردن نسل آینده جزء بدیهیترین، اساسیترین و اصلیترین وظایف خانواده است. (روزن باوم، 1367)
همچنین رابطه مستقیمی ‌بین توسعه اجتماعی و سطح زندگی بالاتر از یک طرف، و مطلوبیت خانواده از طرف دیگر، وجود دارد.
حرکت سیکلی یا چرخ‌های خانواده باعث میگردد تا از توانایی‌های افراد به بهترین شکل بهرهگیری شود و این خود در استفاده از منابع و نهایتا توسعه اجتماعی نقش مستقیم و موثر دارد. حرکت چرخه‌ای خانواده را می‌توان به شکل زیر ترسیم نمود.
شکل 2-1. حرکت سیکلی (چرخش های خانواده)
2-7. خانواده از منظر فیلسوفان
خانواده به‌عنوان مهم‌ترین هسته‌ی اجتماعی از دیرباز مورد توجه متدینین، فلاسفه و اندیشمندان بوده، همواره نسبت به اهمیت آن تاکید شده است.
یکی از اهداف آموزش و پرورش نزد قوم یهود که فلسفه تربیتی آنان متاثر از اعتقادات دینی و فرهنگ مربوط به آن است ایجاد دلبستگی و علقه خانوادگی و قومی می‌باشد. زندگی کودکی که بدین سان تربیت می‌شد جزیی از زندگی به هم بافته خانواده و جامعه احساس می‌شد. (کاستل، 1364) می‌توان گفت آن‌چه باعث دوام هستی و فرهنگ این قوم و نفوذ آنان در فرهنگ غرب شده است، دلبستگی به سنن دینی و سعی در حفظ آن‌ها و نگهداری پیوند خانوادگی و قومی و سخت کوشی و مراقبت در تربیت فرزندان خود بوده است.
قدمای فلاسفه، زندگی خانوادگی را بخش مستقلی از «حکمت عملی» می‌شمردند. در حکمت عملی، تدبیر منزل را بر سیاست مدن مقدم می‌دانند و البته تهذیب اخلاق بر تدبیر منزل نیز مقدم است. در حکمت عملی اول فردی را مهذب می‌سازند تا خانواده‌ای بنا کند و خانواده‌های تدبیریافته و سامان گرفته، جامعه‌ای زنده و سالم بسازند. بطوری‌که افلاطون در جمهوریت، ارسطو در سیاست و بوعلی سینا در شفا، با چنین دیدی و از این زاویه به زندگی خانوادگی نگریسته‌اند. افلاطون می‌گوید اگر ما بخواهیم جمهوری خوبی را سامان دهیم باید قوانین اصلی آن جمهوری قوانینی باشد که بتواند به مساله زناشویی سامان خوبی دهد. افلاطون عقیده داشت که الگوهای نخستین بوسیله والدین ایجاد می‌شوند و به ایشان اخطار کرد که از گفتن افسانه‌های ناسودمند پریان به آنان خودداری کنند و الا ممکن است که رفتار نسل در خطر افتد. (مایر، 1350)
به نظر ارسطو تربیت از زمان ولادت تا هفت سالگی به عهده خانواده است؛ وی برخلاف افلاطون که معتقد است باید کودک را از سه سالگی از خانواده گرفت و در اختیار دولت قرار داد، مراقبت خانواده از کودک را لازم می‌شمارد و تربیت او تا هفت سالگی را وظیفه خانواده می‌داند. به نظر او تا این سن نباید کودک را از تربیت خانوادگی محروم کرد چه تربیت خانوادگی برای تربیت عواطف کودک ضروری است. (کاردان، 1381)
توماس اکویینی (1227-1274) مانند ارسطو خانواده را اساس دولت می‌شمارد. برای این نهاد در بقای جامعه اهمیت بسیار قائل است. (کاردان، 1381)
کمنیوس (1592-1671)، نخستین کسی است که به تعیین مراحل آموزش و دوره‌هایی که باید یکی پس از دیگری طی شود پرداخته، معتقد است تربیت در دوره اول یعنی تولد تا 6 سالگی، باید در خانواده و کودکستان صورت گیرد. (همان)
به نظر پستالوزی (1746-1827) خانواده عالی ترین نهاد تربیتی است و بنای جامعه بر احساس پدری و برادری استوار است. این دو احساس که برخاسته از دین مسیح (ع) است پدید آورنده نظم در خانه و جامعه است. ما باید استعداد محبت ورزیدن خود را پرورش دهیم، ما این را نخست از خانه یاد می‌گیریم، بنابراین آرمان‌ها و رفتار والدین، مخصوصا مادر، اهمیت دارند. کودک باید احساس کند که بدو تعلق خاطر دارند و الا مشکلات عاطفی بروز خواهد کرد … (همان) به نظر وی، خانه، نمونه مدرسه است و می گوید بگذار که معلم چون پدر مهربانی رفتار کند، همان گونه که همکاری و تفاهم در یک خانه خوب فرمانرواست، همان‌طور هم این آرمان‌ها باید در کلاس درس به کار بسته شود.
از دیدگاه فروبل، (1782-1852) تربیت بسته به یگانگی خانواده است. مهمترین فضیلت برای مادر نجابت است، در حالیکه وظیفه پدر راهنمایی خردمندانه است خانواده ای که در نتیجه محبت، یگانگی بر آن فرمانروا باشد بهترین جا برای پیشرفت بشر است. (مایر، 1350)
اسپنسر (1903-1820) اعتقاد داشت که خانواده بر دولت مقدم است. بار آوردن فرزندان پیش از وجود دولت ممکن است یا اگر دولت از بین برود، باز هم ممکن است، در صورتی‌که امکان وجود دولت وابسته به بارآوردن فرزندان است. (همان)
از نظر پیاژه (1980-1896) نیز دوران کودکی همان‌طور که روسو می گفت در تکوین شخصیت آدمی، دورانی مهم و سازنده است. بنابراین نباید آن را با ادوار بعد اشتباه کرد. دوران کودکی با دوره های بعدی به ویژه بزرگسالی تفاوت ماهوی دارد. (کاردان، 1381)
2-8. خانواده در اندیشه آرمان‌شهرگرایی
دیدگاه سوسیالیستی آرمان‌شهری در خصوص نقش خانواده به مفهوم جامعه مربوط می‌شد. سوسیالیست‌های آرمان‌شهرگرا معتقد بودند که خانواده هسته‌ای از نظر اجتماعی تفرقه‌انگیز است. آنان با ترتیبات خانواده هسته‌ای مخالفت می‌ورزیدند، چنان‌که اون چنین کرد؛ (اون، 1967) یا اعتقاد داشتند که صنعتی شدن، خانواده هسته‌ای را چنان تضعیف کرده است که باید جایگزینی برای آن یافت. از نظر برخی آرمان‌شهرگرایان، اجتماع خود به خانواده‌ای تبدیل می‌شود که اعضای آن به تبع اجتماعی بودن، و نه خون و تبار، با هم متحدند.
در جامعه قدیمی‌تر خانواده هسته‌ای رقابت اقتصادی و اجتماعی را ترغیب می‌کرد و نابرابری زنان را تداوم می‌بخشید. چون خانواده دیگر واحد اقتصادی نخواهد بود، راهبرد کلی آرمان‌گرایان این بودکه وفاداری فرد را از خانواده منفک و به جامعه ملحق سازد. آرمان‌شهرباوران عموما بر این باور بودند که ایجاد تحول در روابط خانوادگی موجب ر‌هایی زنان و کودکان خواهد شد. روابط سنتی و پیمان‌های ازدواج شامل جهیزیه و ضروریات ملکی (دارایی) بر پایه ملاحظات اقتصادی، زنان را در رابطه پایین و فرودستی قرار داده بود. بنا بود در آرمان‌شهر ازدواج بر پایه محبت صورت گیرد، نه ثروت. در بسیاری از طرح‌های آرمان‌شهری نسبت به سلطه والدین بر فرزندان نیز اعتنای کافی نمی‌شد. کودکی، زمانی برای آموزش و پرورش و بازی می‌بود، نه کار در کارخانه. (لابییر، 1974)
2-9. مکتب فرانکفورت
این مکتب با دیدی انتقادی به خانواده نگاه و واقعیات زندگی خانوادگی را مورد بررسی قرار می‌داد. ماکس هورک‌هایمر از پایه‌گذاران مکتب فرانکفورت، دانشمندان علوم اجتماعی مشهوری مانند اریک فروم، هربرت مارکوزه و تئودور آدورنو را به همکاری فراخوانده، فعالیت مرکز وی ترکیبی از فلسفه و نظریه‌‌های اجتماعی با توجه به جامعه‌‌شناسی، روان‌شناسی، تحقیقات فرهنگی و اقتصاد سیاسی بود.
وی در مقاله‌ای مشهور با نام خانواده و اقتدار در دوران معاصر معتقد است که از میان تمام نهاد‌های اجتماعی که فرد را برای قبول اقتدار (حکومتی) اماده می‌سازد، در مقام اول خانواده قراردارد. زیرا خانواده به‌عنوان یکی از مهمترین قدرت‌های تربیتی از باز تولید و شخصیت انسان‌ها مراقبت می‌کند و این عمل را همان‌گونه انجام می‌دهد که زندگی اجتماعی آن را درخواست می‌کند.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   ساختار سرمایه بهینه