عوامل موثر در گرایش به مواد مخدر

) عوامل فردی

الف) عوامل فردی ـ جسمی

ü    ژن: اعتیاد والدین و تأثیراتی که این اعتیاد بر ژن می­تواند داشته باشد و خصوصیاتی که از طریق وراثت به فرزند منتقل می­شود نقش مهمی در اعتیاد فرزند دارد. کودکان مادر معتاد، قبل از تولد به همان ماده­ای که مادرشان به آن اعتیاد دارد، معتاد می­شوند.

ü    نژاد: زردپوستان و سفیدپوستان بیش از سیاه­پوستان به اعتیاد کشیده می­شوند.

ü    جنسیت: زنان کمتر از مردان معتاد می­شوند(رضایی­نسب،1384).

 

ب) عوامل فردی ـ روانی

ü    علل روانی: افرادی که از لحاظ روانی دچار پریشانی می­باشند به دلیل اینکه قادر به درک خطرات نبوده و شخصیت تلقین­پذیر دارند بیشتر به این مواد گرایش پیدا می­کنند. به عنوان مثال افراد اسکیزوفرنی به دلیل نداشتن درک درست برای تسکین آلام درونی و تخلیه خود به مصرف مواد روی می­آورند. همچنین بیماران عصبی به دلیل اینکه در مصرف داروهای آرام­بخش افراط می­کنند، به مرور به طرف اعتیاد کشیده می­شوند.

احساس گناه: افرادی که دارای اعتماد به نفس پایین هستند در زمینه لغزش­ها و اتفاقات ناگهانی خود را مقصر دانسته و برای فرار از عذاب وجدان به این مواد روی می­آورند(جیمز سادوک[1]، 2003؛ رضایی­نسب، 1384).

 

2-2-5-2) عوامل اجتماعی

الف ـ محیط خانواده: اشخاص، رفتارهای اعضای خانواده خود را تقلید می­کنند. عدم آرامش و بی­علاقگی فرزندان به کار و تحصیل در اثر تنش­های خانوادگی می­تواند باعث روی آوردن افراد خانواده به مواد مخدر شود تا برای ساعاتی هم که شده غم و اندوه درونی خود را فراموش کنند.

ب ـ محیط تحصیل: مدرسه و بعد از آن دانشگاه محیطی اجتماعی است که فرد بعد از خانواده با آن آشنا می­گردد. نداشتن توجه مربیان و محیط آموزشی به احساسات عاطفی و نیازهای دانش­آموز یا دانشجو به مرور آنها را از تحصیل منزجر می­کند و می­تواند آن­ها را با تقلید از دوستان معتاد یا برای ابراز جسارت و خودنمایی به سمت اعتیاد سوق دهد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   خصوصیات وام بلندمدت

ج ـ دوستان: در سنین نوجوانی گروه همسالان توجه زیادتری پیدا می­کند و نوجوان بیشتر در جمع دوستان خود شرکت می­کند. هرگاه وسایل تفریحات سالم مانند محیط­های ورزشی مناسب در دسترس این گروه نباشد، این افراد برای خوش­گذرانی دور هم جمع شده و به مصرف مواد مخدر روی می­آورند(رضایی نسب،1384).

 

2-2-5-3) عوامل جغرافیایی

الف ـ رشد جمعیت: به دلیل رشد بی­رویه جمعیت و وجود نیروی جوان که امکانات تحصیل و کار برای همه آنها فراهم نمی­شود، امکانات نامناسب رفاهی، بهداشتی، مسکن و…. امکان گرایش به مواد مخدر وجود دارد.

ب ـ مهاجرت از روستا به شهر: شرایط موجود در شهر مانند ازدحام جمعیت، ترافیک، کمبود روابط عاطفی و…. که سبب بی­بند وباری شده و عدم انطباق اجتماعی را ایجاد می­کند، موجب گرایش به مواد مخدر در افرادی می­گردد که به شهرها روی می­آورند و به راحتی تحت تأثیر افراد ناباب به مواد مخدر روی آورده و در بازگشت به روستای خود سایر افراد را معتاد می­کنند. افراد ساکن در شهری که به دلیل وضعیت نابسامان مجبور به حاشیه­نشینی می­شوند و در شغل­های کاذب مثل دست­فروشی و دوره­گردی مشغول می­شوند نیز معمولاً از طریق قاچاقچیان و یا معتادان به مواد شناسایی شده و به اعتیاد و فروش مواد وادار می­شوند.

ج ـ عوامل اقتصادی: فقر بیشترین تأثیر را در اعتیاد دارد. البته این مسئله به معنای رابطه مستقیم نیست چرا که گاهی افرادی هستند که فقیرند ولی اعتیاد ندارند. گرچه فقر زمینه­ساز اعتیاد می­شود، اما در افراد مرفه نیز به خاطر تفنن، سرگرمی و خوش­گذرانی مصرف مواد مخدر مشاهده می­شود(جیمز سادوک، 2003؛ رضایی­نسب، 1384).

2-2-6) آثار و علائم ظاهری فرد معتاد

[1] Sadock