عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی

دانلود پایان نامه

این‌ها همه تلاش‌هایی است برای اینکه بجای نظام همسری و نهاد خانواده، نسخه دیگری را برای انسان‌ها بپیچند، درحالی که طبیعت و فطرت انسانی و هم چنین تجربه‌های علمی‌ حکایت از این دارد که این‌گونه تدابیر، توصیه‌ها برنامه‌ها، چیزی جز یاس و اشفتگی و روان پریشی برای فرد و جامعه به‌همراه نداشته است.
2-30. پیشینه پژوهش داخلی
با نگاهی بر تحقیقات موجود، اعم از کتاب، پایان‌نامه‌ها و مقاله‌ها، برخی مبانی نظری پیرامون جنبه‌هایی از خانواده در اسلام یافت می‌شود که هر کدام طبق زاویه دید خاص به گوشه‌ای از ابعاد نام برده پرداخته، گاهی با زوایای دید متفاوت از جنبه‌های تربیتی به مسائل مورد نظر پرداخته است. لیکن تحقیق مدونی که از ابتدا به بررسی چهارچوب‌های تشکیل خانواده و پس از آن عملکرد هریک از اعضا بپردازد تا با استفاده از آن بتوان این آموزه‌ها را در متن خانواده بکار گرفت یافت نشد.
بعضی از منابع مورد بررسی که یا تا حدودی با تحقیق پیش رو مرتبطند و یا برخی از جنبه‌های تحقیق را مورد بررسی قرار داده‌اند:
محمدرضا سالاری فر (1379) در تحقیق خود تحت عنوان «مقایسه نظریه خانواده درمانی مینوچین بادیدگاه اسلام در باب خانواده» که برگرفته از رساله وی می‌باشد معتقد است که با توجه به حساسیت و اهمیت نقش خانواده، تعالیم اسلام برای همه اعضای خانواده، وظایف و مسوولیت‌هایی قرارداده است. در تعالیم اسلام، وظایف زن و شوهر نسبت به هم با وظایف متقابل والدین و فرزندان و وظایف فرزندان نسبت به یکدیگر معین شده است.
بنت الهدی هدایتی (1387) در پایان نامه‌ای تحت عنوان «بررسی تاثیر آموزش تربیتی اسلام محور به والدین بر نگرش و رفتار نوجوانان» پس از مطالعه کمی ‌و بررسی‌های کیفی بیان می‌دارد که آموزش تربیت اسلام محور، بر رابطه فرزند نسبت به پدر و نسبت به مادر موثر است. همچنین این نحوه آموزش بر ابعاد عزت نفس، مسوولیت‌پذیری و سازگاری اجتماعی نوجوانان مورد مطالعه موثر است.
امیره وفایی (1388) در پایان نامه خود با موضوع «خانواده نمونه در قرآن و حدیث» عنوان می‌دارد که دین مبین اسلام در بسیاری از موارد بر ساخت خانواده‌ای بی نظیر و نمونه تاکید دارد. این تاکید به صورت صریح و واضح در قرآن کریم و احادیث ایمه (ع) آمده است. این مساله به آن دلیل است که ساختار وجودی انسان نمونه و بی همتا، همان هدف تمامی رسالات پیامبران و تلاش بی وقفه جانشینان و اوصیای خدا می‌باشد و امکان رسیدن به این هدف والا میسر نمی‌گردد مگر از طریق اصل و هدف بی همتای آن، که همان خانواده‌ای است که انسان از آن طریق به اهداف والایی که برای وجود خود خواهان است عروج می‌یابد. و همچنین جامعه نمونه و بی نظیر، پا برجا نخواهد شد مگر از طریق ساختار نمونه و عالی خانواده که البته این جامعه از مجموع نمونه های عالی خانواده تشکیل می‌گردد.
سولماز زینالی (1388) در پایان نامه‌ای با موضوع «ویژگی‌های خانواده‌های نمونه در قرآن» بیان می‌دارد که منظور ما از خانواده‌های نمونه، خانواده‌هایی هستند که هر یک از اعضا علاوه بر تدین و شایسته و موفق بودن در بُعد فردی، در روابط خانوادگی نیز دارای فضایل و صفاتی‌اند که آن‌ها را شایسته پیروی کردن نموده است. در پی آشنایی با خانواده‌های نمونه معرفی شده در قرآن و بررسی ویژگی‌های روابط اعضای آن‌ها با یکدیگر عنوان می‌کند که خداوند در قرآن دوازده خانواده را به عنوان خانواده نمونه معرفی کرده است در خانواده‌های نمونه، همه رفتارهای اعضای آن‌ها جهت گیری شده به سوی خداوند است و تنها به خاطر خدا و رضایت او، حسن معاشرت و روابطی نیکو با خانواده‌شان دارند و به سوی رشد و تکامل حرکت می‌کنند.
طیبه پایبندان (1389) درپایان نامه‌ای درباره مقایسه تاب اوری، سلامت روان، پرخاشگری و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان دختر دبیرستانی خانواده‌های طلاق و عادی شهر اهواز با کنترل طول مدت طلاق و وضعیت اجتماعی-اقتصادی به این نتایج رسیده است: سلامت روان دخترهای خانواده‌های طلاق پایینتر از خانوادههای عادی بود. همچنین، در خرده مقیاسهای سلامت روان نیز اضطراب و افسردگی دخترهای خانواده‌های طلاق بالاتر از دخترهای خانواده‌های عادی بود. کارکرد اجتماعی دخترهای خانواده‌های طلاق پایین‌تر از خانواده‌های عادی بود. در خرده مقیاسهای پرخاشگری نیز خشم و عصبیت دخترهای خانواده‌های طلاق بالاتر از خانواده‌های عادی بود. و بالاخره، عملکرد تحصیلی دخترهای خانواده‌های طلاق پایین‌تر از خانواده‌های عادی بود.
جمشید احمدی (1390) در مقاله‌ای تحت عنوان «نقش خانواده در سلامت معنوی و عوامل موثر بر ان» از سلامت معنوی به‌عنوان بعد چهارم سلامت نام می‌برد. سپس، با توجه به اینکه خانواده رکن اصلی اجتماع است و تاثیر بسیار مهمی‌بر سلامت جسم و روح فرد در جامعه دارد به اهمیت و ویژگی‌های خانواده بالنده و سلامت مدار پرداخته و وضعیت کنونی خانواده‌های متزلزل و اوصاف خانواده نامطلوب را ارائه کرده است.
وی پس از بررسی مبانی نظری سلامت معنوی با توجه به آیات قرآنی، ارضای نیاز‌ها در چهارچوب خانواده را زمینه‌ساز سلامت همه جانبه می‌داند و معتقد است در خانواده مطلوب همسران باعث آرامش هم و منبع رضایت می‌باشد. خانواده منبع حمایت کننده، عامل رشد و تکامل شخصیت و تسکین دهنده تنش در این الگوست. همچنین نتیجه می‌گیرد که وقتی خانواده رکن اصلی و بنیادی جامعه دچار مشکل و بیماری شود این بیماری به اجتماع سرایت می‌کند. پس باید تقویت خانواده و شناسایی راه‌های استحکام آن در دستور کار همه نهاد‌های مسوول قرار گیرد.
علی نقی فقیهی (1390) در مقاله‌ای بنام «مبانی و اصول تربیتی در روابط زن و شوهر از منظر قرآن و حدیث» می‌نویسد: در فطرت و طبیعت انسان ویژگی‌های شناختی و عاطفی وجود دارد که منشا کشش‌ها و فعالیت‌ها و رفتار‌های مربوط به جنس مذکر و مونث است و اهداف زندگی زناشویی را سامان می‌بخشد که مبانی تربیت جنسی نامیده می‌شود. ضوابط استنباط شده از آن مبانی که از دیدگاه و حیانی پذیرفتن و به کار بستن آن‌ها اهداف عالیه تربیتی را در ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی تامین می‌کند اصول تربیت جنسی به حساب می‌ایند. وی به پنج مبنای میل جنسی، زیبا دوستی، تمایل به معنویت و فضیلت، گرایش به محبت و انس اشاره کرده، دوازه اصل تربیتی را ذیل این مبنای مطرح می‌نماید. در قرآن و احادیث به مبانی تربیت جنسی و اصول کشفی آن و روش‌های مبتنی بر آن توجه شده است و می‌توان نظام تربیت جنسی از دیدگاه اسلامی‌را تدوین کرد.
سودابه جولایی و دیگران (1384) در مقاله«بررسی رابطه رضایت از زندگی زناشویی با موفقیت‌های آموزشی فرزندان» بیان داشته‌اند که خانواده نقش بسیار مهمی‌در تربیت کودکان برعهده دارد. ایجاد روابط عاطفی سالم در بین والدین، و میان آن‌ها با فرزندان شان موجب ساخته شدن شخصیتی سالم و کامل برای فرزندان یکی از مهم‌ترین عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان است
یافته‌های پژوهشی آن‌ها موید این مطالب است که موفقیت آموزشی فرزندان و رضایت مادران از زندگی زناشویی تاثیر متقابل داشته‌اند همچنین بیشترین درصد دانش اموزانی که در تحصیل موفق بوده‌اند مادرانی راضی از زندگی زناشویی داشته‌اند و مادران ناراضی از زندگی زناشویی معمولا کودکانی با مشکلات آموزشی (نمره‌های معدل پایین‌تر) دارند. ایشان نتیجه می‌گیرند که آموزش و پرورش بر برنامه‌های آموزش خانواده و مشاوره خانواده تاکید بیشتری داشته باشد.
فایره منشی (1384) در مقاله‌ای به نام «تاثیر پذیری نظام ارزشی دانش‌آموزان از خانواده و مدرسه معتقد است که بین نظام ارزشی و الدین و دانش‌آموزان همبستگی مثبت وجود دارد و نظام ارزشی والدین می‌تواند نظام ارزشی دانش‌آموزان را پیش‌بینی کند درحالی که بین نظام ارزش مربیان مدرسه و نظام ارزشی دانش‌آموزان همبستگی مشاهده نشده است. باافزایش ارزش‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و نظام ارزشی خانواده این ارزش‌ها در دانش‌آموزان نیز افزایش می‌یابد. از این رو توجه بیشتری در نظام ارزشی والدین و خرده نظام‌های آن در جهت تقویت و درونی کردن ارزش‌ها در دانش‌آموزان ضروری به نظر می‌رسد. لذا پیشنهاد می‌کند برنامه ریزان و سیاست‌گذاران فرهنگی جامعه برای ایجاد، تثبیت، ترویج یا تغییر ارزش‌ها به خانواده به عنوان منبع مهم تغییر ارزش‌ها در دانش‌آموزان عنایت خاصی داشته باشند.
مرتضی منادی (1384) ذیل مقاله‌ای با عنوان «تاثیر شیوه‌های فرزند‌پروری والدین بر شخصیت اجتماعی و فرهنگی جوانان» می‌نویسد: شخصیت روانی، اجتماعی و فرهنگی جوانان جامعه از منابع فرهنگی مختلف مانند نهاد آموزش و پرورش، رسانه‌ها‌ی جمعی، خانواده و شبکه دوستان تاثیر می‌پذیرد نهاد آموزش و پرورش و رسانه‌های جمعی تقریبا از فرهنگ یکسان پیروی می‌کنند ولی خانواده دارای فرهنگ متفاوت بوده جایگاه آن نسبت به دیگر نهاد‌ها در ساختن شخصیت فرزندان مهم‌تر است تفاوت‌‌های فرهنگی را می‌توان در عرصه‌ها و زمان‌های مختلف زندگی روزمره خانواده‌ها رویت کرد. از سویی مرد سالاری یا زن سالاری یافرزند محوری و از سوی دیگر، وجود یا عدم وجود ارتباطات محاوره ای، گفت و شنود، مذاکرات و مشاوره‌ها و راهنمایی‌ها از عوامل تفاوت زا در خانواده‌ها هستند. بخشی از نتایج پژوهش حاکی است که شیوه‌های دموکراتیک و آزادی والدین در تولید فرزندانی با ویژگی شخصیتی خالق یا بازیگر بسیار موثر است. درحالی که شیوه مستبدانه تعدادی از والدین فرزندانی مجری به بار می‌اورد.
غلامعلی افروز (1380) در مقاله‌ای بنام «خانواده بسترشکفتن» به بحث و بررسی پیرامون کارکرد‌های نهاد خانواده و جایگاه خطیر آن در جامعه پرداخته از جمله کارکرد‌های این نهاد می‌توان به رمز پیشرفت تحصیلی کودکان، سلامت روانی و اجتماعی آن‌ها، ابزار موثر مقابله با تهاجم فرهنگی و مانند این‌ها اشاره کرد. وی بیان می‌دارد، زمانی‌که تخلفات و پرخاشگری‌های دانش‌آموزان را در مدارس مورد مطالعه قرار می‌دهند وقتی که آدم کشی‌ها، اعتیادها، و کجروی‌های بچه‌ها را بررسی می‌کنند باز هم به این نتیجه می‌رسند که بیشتر این مشکلات از خانواده نشات می‌گیرد و هنگامیکه به خانواده بر می‌گردند مشکل اصلی را فقر عاطفی می‌یابند.
هدایت علوی تبار (1381) در مقاله‌ای به‌عنوان «نظر سارتر در خصوص نقش پدر و مادر در شکل‌گیری شخصیت کودک» بیان میدارد که از نظر سارتر، ایمان و الحاد هر دو ریشه در کودکی دارند و در واقع محصول نهایی بذر‌هایی هستندکه در دوران کودکی کاشته شده است که این بذر‌ها را خانواده کودک به ویژه والدینش می‌کارند. و خانواده منشوری است که از طریق آن ایدئولوژی‌های دینی و فلسفی که در فرهنگ محیطی قرار دارد، به کودک عرضه می‌شود. سارتر براساس تحلیل روانکاوانه خود به این نتیجه می‌رسد که پدر و مادر نقش خدا را در زندگی کودک ایفا می‌کنند. و به دلیل مقام ربوبی والدین است که سارتر از رابطه کودک و پدر و مادرش به زبان دینی سخن می‌گوید و این رابطه را رابطه‌ای مقدس می‌نآمد.
سیدابراهیم سجادی (1383) در مقاله‌ای تحت عنوان «همگرایی و فروپاشی نهاد خانواده در قرآن» ابتدا دیدگاه‌هاى متفاوت راجع به پیشینه تاریخى چگونگى شکل‏گیرى خانواده را مطرح مى‏کند، آن گاه سلامت خانواده رامورد بررسى قرار داده نظریات متعددی از جمله دیدگاه قرآن را در این زمینه مطرح می‌کند. سپس از فروپاشى خانواده سخن گفته، علل و اسباب آن ‏را نیز از منظر قرآن بحث مى‏کند.
اکرم حسینی (1389) درمقاله‌ای «تحکیم خانواده در آموزه‌های قرآنی» را مطالعه، و با توجه به آیات قرآن، راه‌های تحکیم روابط همسران در خانواده را بررسی و ضمن معناشناسی خانواده و بیان اهمیت و ضرورت بحث، موضوعات ذیل را تحلیل نموده است: انگیزه تحکیم روابط در خانواده، عوامل موثر بر تحکیم روابط، ساختار خانواده آرمانی و اصول تحکیم خانواده در قرآن.
2-31. پیشینه پژوهش خارجی (عربی)
1) سعاد ابراهیم صالح در مقاله «الحیاه الاسریه بین المفهوم الاسلامی ‌و دعاوی المستشرین» در نشریه جامعه الازهر (1998م، 1419ق) ابتدا بیان می‌کند که نظام خانواده فقط جهت علاقه مردان و فرزندان نیست بلکه خانواده جزیی از نگاه اسلام به خلق و جهان هستی می‌باشد ومرکز انسان و عالم است و هدف از وجود انسان می‌باشد که بوسیله آن همه چیز تکامل می‌یابد. بعد اضافه می‌کند همین مرکز مهم مورد هجوم و حملات قرار گرفته است مانند مساله در طلاق و تعداد زوجات … و خود قرآن این حملات و هجوم را ناشی از دشمنی با اسلام و مسلمانان می‌شمارد سپس به ذکر شرایطی که اسلام برای تشکیل قرارداده جعل کرده می‌پردازد که هر کدام عنوانی از مقاله را تشکیل می‌دهد. مانند ضرورت تشکیل خانواده، رعایت مساله اشخاص محرم بر فرد، خطبه عقد، رضایت زن، الرجال قوامون علی النساء به‌عنوان مسوول بودن
2) العربی الغساسی در مقاله «الاسره فی الشریعه اسلامیه» (1971م، 1391ق) ابتدا به تعریف خانواده و تاثیر اسلام بر خانواده‌های عربی و اوضاع حاکم برخانواده در قبل و بعد از اسلام پرداخته است. و به ضرورت انتخاب همسر مناسب برای طرفین در اسلام و نقل آیات مربوط به خانواده‌ها در اسلام و حقوق افراد خانواده می‌پردازد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   اصطلاحات