شبکه روابط اجتماعی

دانلود پایان نامه

2- سیستم‌ها با محیط پیرامونی خود رابطه داده و ستانده دارند. یعنی از محیط تاثیر می‌پذیرند و بر محیط تاثیر می‌گذارند.
 3- سیستم‌ها گرایش به نظم دارند یعنی وجود هر نوع بی نظمی در سیستم، موجب از بین رفتن آن می‌شود. در واقع نظم در یک سیستم چسبندگی یا پیوند بین عناصر سیستم را نشان می‌دهد. هر قدر این نظم محسوس باشد، انتروپی در سیستم منفی است.
4- سیستم گرایش به تعادل پویا دارد. یعنی نظم سیستم در یک قلمرو تعادلی است که می‌تواند شکل گیرد. این تعادل می‌تواند تصاعدی یا تنازلی باشد.
بالابردن ضریب اطمینان تصمیم‌گیریها، بالا بردن ظرفیت پردازش کارها، بالا بردن سود، افزایش بهرهوری و کاهش هزینه‌ها از اهداف سیستم می‌باشد. (رضاییان، 1370)
2-18-1. انواع تقسیم‌بندی سیستم‌ها
سیستم‌ها را می‌توان به انواعی چون ساده و پیچیده، باز و بسته، اصلی و فرعی تقسیم نمود.
2-18-1-1. سیستم بازو سیستم بسته
سیستم بسته بیشتر به سیستم‌های مکانیکی در فیزیک و علوم تجربی اطلاق می‌شود. از مشخصات سیستم بسته، گرایش ذاتی در جهت تعادل ایستا و رکورد توقف است واژه سیستم‌های بسته در مفهوم مطلق آن بطورکلی در علوم انسانی مصداق ندارد. برخلاف سیستم بسته، در سیستم بازگرایشی در جهت تعادل پویا و رشد و تکامل از طریق ارتباط دایم با محیط خارج ملاحظه می‌شود بدین ترتیب که از تغیییرات محیط متاثر شده و خود نیز روی محیط اثر می‌گذارد و تعادل آن پیوسته در حال تغییر است و از یک تعادل به تعادل جدیدی می‌رسد. در سیستم‌های باز به دلیل ارتباط دایم با محیط خود تمایل به نظم وجود دارد و سیستم در حال رشد است که علت آن جذب انتروپی منفی از محیط از طریق تبادل ماده، انرژی، و اطلاعات می‌باشد. در این حالت، سیستم با دریافت منابع مادی و انسانی و تغییر و تبدیل آن‌ها و سعی در ازدیاد و بهبود بازده، بیش از آن‌چه نیرو می‌گیرد (به‌صورت نیروی انسانی، مواد و اطلاعات) نیرو تولید می‌کند (به شکل کالا یا خدمات)، و بدین ترتیب خود را در مقابل سکون و نابودی حفظ می‌کند. در سیستم باز، دستگاه نه‌تنها باید خود را با عوامل محیط خارج سازگار سازد، بلکه دایما خود را با عوامل متغیر داخل نیز منطبق می‌سازد.
یک سیستم میتواند باز یا بسته باشد. زمانی یک سیستم باز تلقی میشود که به مبادله مواد، انرژی و اطلاعات با محیط اطراف خود بپردازد. یک سیستم باز قادر است با تغییرات محیط خود تطابق حاصل کند و در همان زمان توازن حیاتی خود را حفظ کند. برعکس، یک سیستم بسته هیچ شکلی از ورودی و خروجی اثری ندارد.
2-18-1-2. سیستم‌های اصلی و فرعی
محدوده و مرز‌های یک سیستم، قراردادی است، زیرا هر سیستم می‌تواند جزیی از یک سیستم بزرگتر باشد در این صورت سیستم بزرگتر را سیستم اصلی و سیستم‌های تشکیل دهنده‌ی آن را سیستم‌های فرعی می‌نامند. به همین ترتیب سیستم‌های فرعی نیز می‌توانند از سیستم‌های کوچک‌تر بوجود آمده باشند. مثلا انسان خود یک سیستم است که از سیستم‌های فرعی زیادی تشکیل یافته است مانند: سیستم گوارش، سیستم اعصاب، سیستم گردش خون، سیستم … حال این سیستم اصلی که انسان است ممکن است جزیی از یک سیستم آموزشی به‌نام مدرسه باشد.
حدود سیستم اصلی و سیستم‌های فرعی همیشه تابع قواعد و ضوابط معینی نیست. به عنوان مثال، اگر بدن انسان را یک سیستم اصلی فرض کنیم، هر یک از اجزاء آن (مانند دستگاه گوارش) سیستم فرعی بشمار می‌رود، ولی چنان‌چه خود دستگاه گوارش را سیستم اصلی تلقی نماییم، اجزاء وابسته (مانند معده، روده، کبد و غیره) سیستم‌های فرعی سیستم اصلی (دستگاه گوارش) را تشکیل می‌دهند. بهمین ترتیب، در داخل یک سازمان (به عنوان سیستم اصلی)، سازمان غیر رسمی یک سیستم فرعی محسوب می‌شود، ولی اگر سازمان غیر رسمی خود سیستم اصلی تلقی شود، در این صورت سیستم‌های فرعی رفتار عبارتند از: شبکه روابط اجتماعی، شبکه روابط تخصصی، شبکه قدرت و غیره.
2-18-1-3. سیستم‌های ساده و پیچیده
معروفترین طبقه‌بندی سیستم‌ها در این زمینه توسط بولدینگ انجام شده است. وی سیستم‌ها را به نه طبقه یا سطح تقسیم می‌کند. این طبقه‌بندی به صورت سلسله مراتب بوده و طوری است که قوانین سطوح یا طبقات پایین، در سطوح یا طبقات بالا صدق می‌کنند درحالی که هر یک از طبقات بالا خصوصیات خاصی دارند که طبقات پایین فاقد آن‌ها است. طبقه‌بندی سیستم‌ها طبق نظر بولدینگ این گونه است. (الوانی، 1386) طبقه هفتم، انسان است که دارای خود اگاهی است و شاید تنها موجودی باشد که می‌داند که می‌داند. حافظه انسان نسبت به حیوانات بسیار تکامل یافته است مطالعه تاریخ گذشته و کاربرد نتایج آن، برای پیش‌بینی و ساختن آینده مختص اوست. طبقه هشتم، سیستم سازمان اجتماعی است که پیچیده‌ترین سیستم‌های موجود و بالاترین طبقه است که تاکنون تجزیه تحلیل عملی شده است واحد تشکیل دهنده این سیستم نه خود انسان، بلکه نقشی است که او در جامعه به عهده می‌گیرد. طبقه نهم، مربوط به دنیای ناشناخته‌ها است که گیرنده‌های اطلاعاتی بشر قادر به گرفتن اطلاعات از آن‌ها نیست و هنوز انسان از طریق علم و دانش نتوانسته است به آن راه پیدا کند.
سیستم در درون خود خرده سیستم‌ها را نیز داراست که ممکن است ترکیب این خرده سیستم‌ها، سیستم‌های کلانی را تشکیل دهد. به هرحال رابطه‌های درونی اعضا، رابطه‌های محیطی، خرده سیستم‌ها، شبکه‌ها، درون‌داد‌ها و برون دادها، موجب حرکت به سوی تکامل سیستم می‌شود و در این مسیر همسویی، همراهی، همفکری و همکاری راه‌های رسیدن به هدف را تسهیل می‌کند. ارتباطات در چنین فضایی می‌تواند رشد یابد و به تکامل برسد. شرایطی که در سیستم‌های بسته، هرگز محقق نمی‌شود. نظریه عمومی‌سیستم‌ها بر به کارگیری تفکر سیستمی ‌با توجه به مسائل رشد و تکامل تاکید دارد. رویکرد سیستمی ‌بر نحوه‌ی به کارگیری نظریه عمومی‌ سیستم‌ها در مسائل اجتماعی دلالت دارد.
هر چند تفکر سیستمی ‌نحوه‌ی نگرش جدیدی برای مطالعه پدیده‌های طبیعی به مثابه یک سیستم، بشمار می‌آید. لیکن این نظریه به‌ عنوان نوعی روش‌شناسی علمی ‌و نگرش به جهان می‌باشد که بر پایه به‌کارگیری رویکرد سیستمی‌ انجام می‌گیرد. برخلاف روش انتزاعی و جزیینگر، روش مجموعهنگر با ملاحظه کل و روابط کل، باعث وسعت دید می‌گردد. مقصود از جهان بینی سیستمی ‌بررسی پدیده‌ها از طریق درنظرگرفتن کل پدیده است. (زاهدی، 1378)
تئوری عمومی‌ سیستم‌ها به طور وسیعی در سیستم‌های فیزیکی بکار رفته و به سیستم‌های اجتماعی نیز گسترش یافته است. بر طبق پیش فرض‌های این نظریه امکان استفاده آن در علوم انسانی نیز وجود دارد. نظریه سیستم‌ها به واقع مدعی درک کلی و عام موضوع خویش است، بدین مفهوم که در مقام یک نظریه اجتماعی، به همه مسائل اجتماعی میپردازد و نه فقط به بخش‌ها یا قطعاتی از ان. (هارولر، 1379) انواع فعالیت‌هایی را که در سیستم جریان دارد کارکرد یا وظیفه و مسیر و روشی که فعالیت‌‌های مزبور از طریق آن به انجام میرسد ا رفرایند نامند.
2-18-2. تفاوت سیستم و تفکر سیستمی
با وجود ارتباط بسیار نزدیک و پیوند میان دو مفهوم سیستم و نگرش سیستمی ‌در قالب نظر، لیکن در عمل، وجود یکی به معنای حتمی ‌بودن وجود دیگری نخواهد بود. بدین معنا که امکان دارد یک سیستم با تمام مولفه‌هایش وجود داشته باشد. لیکن، نگرش سیستمی ‌به آن وجود نداشته باشد و لذا مجموعه‌ای از اجزای مرتبط، مجزا از هم به کار گرفته شوند که منجر به عدم کارآمدی سیستم در عمل میشود. در طرف مقابل ممکن است یک نگرش سیستمی، اجزای غیر مرتبطی را در قالب یک سیستم ترکیب کند. اما به علت فقدان ارتباط ماهوی، وجود هر یک، ناقض دیگری بوده و درنهایت به ناکارآمدی مجموعه منجر شود.
2-18-3. خصوصیات سیستم
برخی از مفاهیم و واژه‌های کلیدی برای تحلیل تئوری نظام‌ها از اهمیت بیشتری برخوردارند.
1) کلیت: یک سیستم یک کل است که اجزایی به عنوان خرده سیستم در آن وجود دارد یعنی چند خرده سیستم، یک سیستم اصلی را تشکیل میدهد.
2) سازمان: عبارت است از مقررات، سازماندهی، سلسله مراتب، تعاملات، روابط و تقسیم کار و … که مشخص میکند روند انجام امور به چه ترتیبی است. تعادل یا کنش و واکنش، همواره در میان عناصر سیستم جاری و ساری میباشد. کارکرد هر سیستم به کنش متقابل اعضای آن بستگی دارد. به هر میزان کنش متقابل بیشتر شود، سیستم پیچیدهتر میگردد. با تشخیص روابط متقابل و چگونگی آن در میان عناصر متشکله‌ی نظام، میتوان وضعیت نظام را تحلیل کرد.

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   ماهیت حقوقی