دسته بندی ارزشیابی­های آموزشی درقالب رویکردهای مختلف

دسته بندی ارزشیابی­های آموزشی درقالب رویکردهای مختلف

صاحب نظران ارزشیابی آموزشی در دیدگاههایشان نسبت به اینکه ارزشیابی چیست و چگونه باید آنرا انجام داد، اختلاف نظر دارند. این اختلاف نظرها به ایجاد رویکردهای ارزشیابی آموزشی مختلفی انجامیده است که ورتن وسندر(1987) آنهارابه شرح زیرتقسیم کرده اند:

رویکرد مبتنی بر هدف : در رویکرد مبتنی بر هدف، هدفهای کلی و هدفهای­ دقیق مورد تاکید قرار میگیرند، و ارزشیابی آموزشی به دنبال این است که تعیین کند این هدفها به چه میزانی تحقق یافته اند.

رویکرد مبتنی برمدیریت : در رویکرد مبتنی بر مدیریت، هدف تشخیص و تحقق بخشیدن به نیازهای اطلاعاتی مدیران تصمیم گیرنده است.

رویکرد مبتنی بر مصرف کننده : در رویکرد مبتنی بر مصرف کننده، تاکید عمده بر کسب اطلاعات مربوط به فراورده­های کلی آموزشی است که توسط مصرف­کنندگان آموزشی در انتخاب از میان برنامه­های درسی مختلف، فراورده های آموزشی، و نظایر اینها مورد استفاده قرار میگیرد.

رویکرد مبتنی ­بر نظر متخصصان : در رویکرد مبتنی ­بر نظر متخصصان، تاکید اصلی ­بر کاربرد مستقیم نظر متخصصان­ در قضاوت درباره کیفیت فعالیتهای آموزش وپرورش است .

رویکرد مبتنی بر اختلاف نظر متخصصان : در رویکرد مبتنی بر اختلاف نظر متخصصان، اختلاف نظرهای ارزشیابان مختلف (موافق ومخالف) مورد تاکید قرار می گیرد.

رویکرد طبیعت ­گرایانه­ و مبتنی ­بر مشارکت­کنندگان : در رویکرد طبیعت­گرایانه­ و مبتنی بر مشارکت­کنندگان، بررسی طبیعت­ گرایانه­ و کوشش­ مشارکت ­کنندگان­ در تعیین ­ارزشها، ملاکها، نیازها، و داده­های ­ارزشیابی مورد تاکید قرار میگیرد.

رستگار،(1382) اعتقاد دارند ارزشیابی پیشرفت تحصیلی را می توان براساس دو رویکرد متفاوت انجام داد:

2-4-18-  ارزشیابی با رویکرد سنتی(تراکمی ،نتیجه- مدار)

این نوع ارزشیابی بر آزمونهای جزی نگرمتکی است طی آن دانش­آموز با یک دسته پرسشهای مجرد و اکثرا ناملموس سنجیده می­شود. پرسشهای این آزمون خدشه ناپذیر است و هیچ گاه معلم در هنگام انجام آن فرصت نمی­کند با دانش­آموز تعامل کند یا دانش­آموز فرصت نمی یابد پرسش ر تجزبه و تحلیل کند مثلا بگوید(بهتر بود سوال را اینطورمطرح می­کردند ….) ویژگی اصل ارزشیابی سنتی این است که منحصرا به سنجش دانش­آموز متوسل می­شوند و به آزمون شونده فرصت ارزشیابی خود و دریافت بازخوردهایی شود از معلم داده نمی­شود معتقدند در چنین آزمونی تعداد پاسخ های صحیح نمره دانش­آموزان را تعیین می کند نه کیفیت عملکرد داده و درست مثل اینکه تعداد جمله های کامل یک مطلب چاپ شده را بشماریم ولی از ارزیابی قدرت میان موضوع و انسجام  مفاد و چارچوب آن غفلت کنیم در این آزمونها معمولا آن پاسخی که مغایر با پاسخهای از پیش تعیین شده باشد غلط گرفته می­شود. حتی طرح پرسش­هایی که دانش­آموزان اجازه بیان دیدگاههای متفاوت را بدهد بندرت پذیرفته می­شود استدلال طرفدران این نوع آزمون­ها این است که معتقدند سنجش و ارزشیابی با دانش­آموزان از این طریق، دقیق و تکنیکی امکان­پذیر است ­آیا به واقع دقت اندازه­گیری و سنجش می­تواند ملاک اصلی اعتبار آن­ آزمون باشد اکثر سنجش­های پایانی ­که معمولا در پایان یک دوره آموزشی انجام می­شود و میزان ­آموخته­ها را براساس حدود انتظاراتی از پیش ­نوشته شده می سنجد از انواع سنجش­های ­سنتی است این آزمونها نقشی در برنامه­ریزی معلم برای پیشرفت­ تحصیلی دانش آموز ندارد. به عبارتی­دیگر معلم در طرح ­درس ­و تدریس ­خود از نتایج این آزمون­ها ­برای­ آموزش همان دانش آموزان بهره نمی­گیرد.(رستگار ،1382)

در رویکرد آموزشی نتیجه مدار، هدف­ها، روشها، ابزارها، برنامه­ها، سازماندهی­آموزشی و ارزشیابی با توجه به بازده و نتیجه نهایی ­که ­همان ­رفتار قابل مشاهده است صورت ­میگیرد. در این رویکرد دانش­آموز منفعل، معلم فعال، محیط یادگیری ­بسته ­و غیر منعطف ­ شیوه ­ارزشیابی ­عمدتا مبتنی­ بر آزمونهای ­کتبی ­است.(فرج­اللهی­وحقیقی، 1386)

2- 4- 19- ارزشیابی با رویکرد پویا و رشد دهنده، ارزشیابی مستمر(تکوینی،توصیفی،فرایند مدار)

ارزشیابی­مستمر، تدریجی یاتکوینی اصطلاح­هایی هستندکه این­ روزها در  بین معلمان و مدرسان کشور زیاد بکار می­روند اما آنان در تفسیر معنای این واژه یا به ندرت توافق دارند بعضی از آنها تصوری مشابه ارزشیابی ­بر اساس ­آزمون­های پایانی ­ولی در مقیاس کوچکتر و تعداد بیشتر دارند به عبارتی آنان کلمات مستمر و مکرر را معادل گرفته­اند و گروهی ­آنان را همان آزمونهایی ­می­دانند که در انتهای ­هر ­جلسه تدریس انجام  می­شود(محمدی ،1384)

خصلت عمده این نوع ارزشیابی در پویایی وگستردگی آن است و از معلم انتظار اقداماتی فراتر از آزمونهای سنتی ­را دارد تا تصویری کلی از تمامیت شخصیت دانش­آموز استفاده می­شود و مهمتر از همه اینکه از هر دانش­آموز، توقع­ رشد و بالندگی ­را در حد توان خود او دارد. مشخصه اصلی سنجش ­پویا و رشد دهنده این ­است که معلم اطلاعات  مستند و متغیری میدهد تا براساس آن اطلاعات بتواند مرحله بعدی تدریس خود را طراحی کند این نوع سنجش برای هر دانش­آموز قابلیت رشد و پیشرفت قائل است و برای آموزش هر دانش­آموز برنامه خاصی را طراحی می­کند. در این رویکرد فرایند ارزشیابی یا فرایند آموزش در هم تنیده، جاری و مستمر است از نتایج  این سنجش برای مقایسه با نمره دادن به دانش­آموز استفاده می­شود امروز این شیوه  سنجش که  تفاوت­های فردی  دانش­آموزان را می­پذیرد و به  قابلیت رشد هر یک اعتقاد دارد. در نظام­های پیشرفته آموزشی مورد توجه قرار گرفته ونقطه عطف ارزشیابی­های معتبر شده است. (رستگار ،1382،ص26)

در رویکرد آموزشی فرایند مدار، هدفها، روشها، ابزارها؛ برنامه ها، سازماندهی آموزشی و ارزشیابی از آن با توجه به توسعه  فرایندهای­ ذهنی و مهارتهای تفکر صورت می­گیرد. در این رویکرد دانش آموز فعال، محیط یادگیری مشوق  فرایندهای شناختی، نقش معلم­ تسهیل کننده ترغیب کننده هدایتگر و شیوه ارزشیابی نیز بر مشاهده عملکرد و ارائه بازخوردهای مستمر به دانش­آموزان مبتنی است.(فرج اللهی وحقیقی، 1386)

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   انواع و اقسام ماشین‌های اصلاح