خانواده در اسلام

دانلود پایان نامه

همسران فرزندان نیز جزء خانواده‌اند؛ حضرت نوح (ع) سه عروس خود را سوار بر کشتی کرد «احْمِلْ … وَ اهْلَک» (هود، 40) «خانواده‌ات را نیز سوار کن».
برادران و خواهران نیز جزء خانواده‌اند؛ زیرا موسی (ع) خواهان تعیین وزیری از خانواده خویش می‌شود. و خداوند نیز هارون را که برادر او بود، وزیر موسی (ع) معرفی می‌کند. «وَ اجْعَلْ لی‏ وَزیرا مِنْ اهْلی‏ (29) هارُونَ اخی (طه، 29 و 20) «وزیری از خاندانم برای من قرار ده برادرم هارون را»
در قرآن روابط همسران بیشتر در قالب واژه‌های زوج، زوجه ونساء آمده است. رابطه همسر و فرزندان در مفاهیمی‌ چون والدین، اولاد، ابنا و نیز مفهوم اهل و ال‌البیت آمده است. مفهوم دیگر خانواده که بستگان و فامیل را تشکیل می‌دهد با مفاهیم رحم و ارحام مورد توجه قرآن قرارگرفته است.
در آموزه‌های اسلامی‌ خانواده مجموعه‌ای از افراد با رابطه‌های سببی و نسبی است که متناسب با نوع نسبت و ارتباط، نسبت به هم مسوولیت‌های اجتماعی حقوقی تربیتی، رفتاری اقتصادی و دینی دارند بر این اساس، خانواده در اسلام شامل خانواده‌های هسته ای و گسترده می‌شود.
2-28-3. گستره‌ی خانواده در اسلام
خانواده اسلامی‌چنان گسترده است که علاوه بر زن و شوهر، فرزندان خواهران و برادران و اجداد، افراد دیگری را نیز در بر می‌گیرد:
الف) هر که از طریق شیر زن واحدی، خواهر و برادر رضاعی فرد گردیده است. (مجلسی، ج16، 1403) و (کلینی، ج2، 1388) و (حرالعاملی، ج 21، بی تا)
ب) مادر خوانده و فرزند خوانده؛ همان‌گونه که پیامبر (ص) در مورد فاطمه بنت اسد فرمودند که او مادر من بود و به ام سلمه فرمودند که فرزند او فرزند من است (مجلسی، ج6 و 18 و 35، 1403)
ج) خاله و دایی و عمو و عمه (مجلسی، ج104، 1403)
د) همسایه؛ همان گونه که در حدیث ذکر شده که حرمت همسآیه مانند حرمت مادر است (مجلسی، ج76، 1403) (کلینی، ج2، 1388)
هـ) رهبر دینی و معنوی جامعه که پدر و مادر معنوی نامیده شده‌اند. (مجلسی، ج49، 1403)
پیامبر اکرم (ص) فرمود: یا علی! من و تو پدران این امت هستیم و از حقوق پدران و مادران این است که به آن‌ها در همه زمان‌ها محبت شود تا حقوق آنان اداء گردد. (مجلسی، ج36، 1403)
امام صادق (ع) در مورد آیه «و به والدین نیکی کنید» فرمود: «والدین، رسول خدا و علی هستند» (مجلسی، ج23و27و36، 1403)
و) مومنان؛ قرآن عواطف پاک ایمانی مومنان را به عواطف برادری تشبیه می‌نماید: (حجرات، 10) منشاعواطف در اجتماع نیز همین عواطف برادری است. امام کاظم (ع) فرمودند: المومن اخو المومن، مومن برادر مومن است هر چند پدر و مادر آن‌ها یکی نباشد (مجلسی، ج78، 1403)
ز) مسلمانان؛ (مجلسی، ج 75 و 82، 1403)
ح) خانواده جهانی؛ (حجرات، 13) همه مردم و همه انسان‌ها (مجلسی، ج13، 1403) لقمان به فرزندش گفت: فرزندم، مردم را سرزنش نکن، زیر در حقیقت پدر و مادرت را سرزنش نموده ای.
حضرت علی (ع) در نامه‌ای به محمد بن ابی بکر نوشت: آن‌چه را که برای خود و اهل خانه ات دوست داری، برای زیر دستان خود نیز بپسند و آن‌چه را که برای خود و اهل خانه ات دوست نداری، برای زیر دستان خود نیز نپسند. (مجلسی، ج75، 1403)
چنان‌که مشاهده می‌شود گستردگی خانواده اسلامی ‌چنان است که همه مردمان را در بر می‌گیرد و اعضای آن همه انسان‌ها هستند که با پیوندی عاطفی در پی سعادت یکدیگرند گستره بینش یک فرد مسلمان تا به انجاست که با نگاهی فراملیتی و فرامذهبی هر انسانی را در هر مکان عضو خانواده خویش دانسته و خود را نسبت به آن‌ها مسوول می‌داند.
2-28-4. خانه در قرآن
واژه بیت به معنای خانه، 71 بار با مشتقات آن در صیغه های بیت و جمع آن بیوت، در قرآن کریم آمده است. این کلمات در 12مورد به مصداق بیت الله، یعنی کعبه (خانه خدا)، 2مورد برای بیت عتیق، 2مورد بیت معمور و باقی به معنای «خانه» همان محیط مخصوص زندگی خانواده آمده است. در پردازش آیات متعدد مربوط به واژه فوق چنین بدست می اید که این مکان مسقف محدود که محل اجتماع و زیست جمعی بشر و اولین محیط رشد و پرورش وی است، مورد عنایت حق بوده و بر حسب کارایی و جایگاهش در حیات انسانی، از اهمیت به سزایی برخوردار است.
2-28-4-1. محل تسکین
اولین کارکرد خانه، تامین آرامش جسم و تسکین جان اعضاست که البته مرهون امنیت همه جانبه این محیط می‌باشد. فضای محدود و امن آن، حریمی برای ابراز احساسات، بیان اسرار، ارضای غرایز و تامین نیازهای جسمی و روحی است. این سکونت و امنیت را خداوند به خود نسبت می‌دهد. (نحل، 80)
2-28-4-2. محل ذکر و تلاوت ایت الهی

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   پایگاه اجتماعی اقتصادی