آموزش سرمایه گذاری در سرمایه انسانی

8آموزش سرمایه گذاری در سرمایه انسانی :

            در تجزیه و تحلیل های اقتصادی سرمایه گذاری و سرمایه ، بیشتر روی سرمایه های فیزیکی مانند ماشین آلات ابزار یا ساختمان که در آینده با ایجاد ظرفیت تولید ، در آمد ایجاد می کند  تمرکز می گردد  اما دسته ای از اقتصاددانان کلاسیک مانند آدام اسمیت خاطر نشان کردند که به همان طریق مثلاً خرید یک ماشین نو یا دیگر صور سرمایه های فیزیکی ظرفیت یک کارخانه یا تشکیلات اقتصادی را افزایش میدهد ، تحصیلات نیز به افزایش توان تولیدی کارکنان کمک می کند  بنابر این شباهتی بین سرمایه گذاری روی اقلام فیزیکی و انسان ترسیم گردید .

اما این مفهوم تقریباً تا سال 1960 که اقتصاد دانان آمریکایی « تئودور شولتز » هزینه سرمایه گذاری روی تحصیل را مانند یک روش سرمایه گذاری تجزیه و تحلیل کرد ، کاملاً گسترش نیافت . در سال 1962       « مجله سیاستهای اقتصادی » که در امریکا چاپ می شد یک مقاله تکمیلی با عنوان « سرمایه گذاری روی انسان شروع می شود  » منتشر کرد و «گری بکر » کتابی باعنوان سرمایه انسانی » منتشر کرد و در آن به تشریح یک تئوری در مورد سرمایه گذاری روی تحصیلات و آموزش را تجزیه و تحلیل کرد .

از آن زمان مفهوم سرمایه انسانی در اقتصاد ، رایج گردید و اثر مفیدی روی تجزیه و تحلیل بازارهای نیروی کار ، تعیین حقوق و دستمزد و سایر مباحث اقتصادی نظیر تجزیه و تحلیل رشد اقتصادی ، داشته  است . اما سرمایه گذاری روی انسان یک موضوع بحث انگیز باقی ماند . برای اندازه گیری نرخ بازگشت سرمایه گداری در آموزش تلاشهای زیادی صورت پذیرفته است . بیشتر این تلاشها از سوی منتقدانی صورت پذیرفته که معتقدند : آموزش توان تولید کارگران را افزایش نمی دهد اما توانائیهای ذاتی و ویژگیهای شخصیتی  آنها را بهره ورتر می سازد . (ساهینیدس و بوریس،2008)

 

2-9 اندازه گیری نرخ بازگشت سرمایه در سرمایه انسانی :  

    وقتی اقتصاد دانان از هزینه های آموزش صحبت میکنند در واقع آنها به شباهتهای زیادی که بین تحصیلات و سرمایه گذاری روی سرمایه های فیزیکی وجود دارد اشاره میکنند آنها مدعی اند که اندازه گیری سود بخشی سرمایه گذاری روی سرمایه انسانی ( نرخ بازگشت سرمایه ) با استفاده از تکنیکهائی مانند تجزیه و تحلیل هزینه سود و ارزیابی سرمایه گذاری که قبلاً روی سرمایه های فیزیکی عملی شده ، امکان پذیر است .پولی که برای تحصیلات ، آموزش یا مراقبتهای بهداشتی اختصاص می یابد سرمایه گذاری روی سرمایه انسانی در نظر گرفته می شود  زیرا ، عایدی طول دوره زندگی کارگرانی را که از تحصیلات ، آموزش یا سلامتی بیشتری برخوردار ند بالا می برد .« آدام اسمت » در کتاب ثروت ملل      میگوید بدست آوردن مهارتهایی در دوره تحصیل یا کارآموزی مستلزم هزینه هایی است این مهارتها نه فقط قسمتی از ثروت و دارائی افراد به حساب میآید ، بلکه ثروت جامعه ای که فرد بدان تعلق دارد

را نیز تشکیل میدهد «مارشال » نیز میگوید ، هزینه برای آموزش با ارزشترین چیز محسوب می شود  زیرا هم امکان تولید را افزایش میدهد و هم سود سرشاری را عاید سرمایه گذار می کند  و از این راه بسیاری از افراد فرصت بروز استعداد نهایی خود را می یابند .

« ساکارو پولوس » تلاشهای مختلف برای اندازه گیری نرخ بازگشت شخصی و اجتماعی سرمایه گذاری روی تحصیلات را در 32 کشور مرور کرده است و اخیراً در تحقیق دیگری ، نرخ بازگشت سرمایه ، در سرمایه گذاری روی تحصیلات را به توجه به نتایج تجزیه و تحلیل هزینه ـ سود در 44 کشور بررسی کرده است تخمین نرخ بازگشت سرمایه در سرمایه گذاری روی تحصیلات بر اساس بررسی درآمدهای کارگران با سطوح مختلف تحصیلات در 44 کشور در دوره زمانی 1987ـ1958 به شرح زیر بوده است :  ( جدول شماره :1- 1 )

 

الف ) نرخ بازگشت تحصیلات ابتدائی ( چه در سطح فردی و چه در سطح اجتماعی ) بالاترین میزان بازگشت در بین تمام سطوح تحصیلات است .

ب) نرخ بازگشت شخصی بخصوص در سطوح دانشگاهی بیشتر از نرخ بازگشت اجتماعی است .

ج ) تمامی نرخهای بازگشت سرمایه در آموزش عموماً بیش از 10% است .

د ) نرخ بازگشت تحصیلات در کشورهای کمتر توسعه یافته در مقایسه با کشورهای توسعه یافته نسبت بالاتری است .

 

از مطالب فوق 2 نکته قابل استخراج است .

1ـ از آنجا که نرخ بازده ( چه شخصی و چه اجتماعی ) آموزش ابتدایی در کشورهای عقب مانده و در حال توسعه بیشتر از آموزش متوسطه و عالی است ، برای این کشورها ، سرمایه گذاری در آموزش ابتدایی در اولویت قرار می گیرد  .

2ـ در کشورهای عقب مانده و در حال توسعه ، کاهش سوبسیدهای دولتی به آموزش عالی و اختصاص آنها به ابتدایی منافع و کارآیی بیشتری را به دنبال دارد . (اکوینس و کرایر،2009)

این مطلب مشابه را هم بخوانید :   تعریف واقعی شادی چیه؟ 

 

2-10سود دهی سرمایه انسانی در مقایسه با سرمایه فیزیکی

نرخ بازگشتی که بوسیله « ساکارو پولوس » مرور شده است بطور خلاصه در جدول (1-2) نشان داده شده است . این جدول متوسط نرخ بازگشت شخصی و اجتماعی برای تحصیلات ابتدائی ، راهنمایی و سطوح بالاتر را در کشورهای کمتر توسعه یافته ، در حال توسعه و توسعه یافته نشان می دهد . این نرخهای بازگشت اگر چه بر اساس یکدوره 20 ساله برآورد شده است اما برای سالهای مشخصی برآورد شده است . بنابر این چگونگی تغییرات نرخ بازگشت در طول زمان را نشان نمی دهد . ( برای محاسبه نرخ بازگشت بر مبنای سریهای زمانی اطلاعات مورد نیاز در تعداد کمی از کشورها وجود دارد ).

در انگلستان درآمد کارگران بر مبنای سطح تحصیلی آنها از سال 1939 ، طبقه بندی شده است از مطالعه نرخ بازگشت تحصیلات راهنمائی و دبیرستان بین سالهای 76ـ1939 در این کشور ، می توان دریافت که نرخ بازگشت تحصیلات در حال پایین آمدن است اما هنوز سودده باقی مانده است .

نتایج تمام مطالعات تاییدگر این مطلب است که صرف هزینه برای تحصیل نشان دهنده سرمایه گذاری در سرمایه انسانی است و این سرمایه گذاری هم برای فرد و هم برای جامعه سودمند می باشد  اگر چه برخی از منتقدان منکر این هستند که درآمدهای کارگران تحصیل کرده معیار کافی و مناسبی برای مزایای اقتصادی تحصیل است . با این وجود پاسخگویی به این پرسش که سرمایه انسانی یا فیزیکی کدامیک ، سودمندتر است کار مشکلی است .

اولین تلاش برای پاسخ دادن به این پرسش « سرمایه گذاری بر روی انسان در مقابل سرمایه گذاری در ماشین » نام دارد و هنوز هم پرسشی است که برای اقتصاد دانان و برنامه ریزان اهمیت حیاتی دارد .

«  ساکارو پولوس»برآوردهای سود سرمایه فیزیکی را هم در کشورهای توسعه یافته و هم درکشورهای در حال توسعه مورد بررسی قرار داد و به این نتیجه رسید که .

 

الف ) سود هر دو نوع سرمایه در کشورهای در حال توسعه بیشتر است که نشان دهنده کمبودهای نسبی هر دو شکل سرمایه ( مادی و انسانی ) در کشورهای در حال توسعه می باشد .

ب) در کشورهای در حال توسعه سرمایه انسانی ، سرمایه گذاری برتر است در حالیکه در کشورهای توسعه یافته چنین نیست .( جدول2- 2)

جدول شماره  2- 2 : سود دهی سرمایه انسانی در مقایسه با سرمایه فیزیکی

سطح توسعه یافتگی تعداد کشور سوددهی سرمایه فیزیکی سود دهی سرمایه انسانی
درآمد سرانه کمتر از 1000دلار 7 15،1 19،9
درآمد سرانه بیشتر از 1000 دلار 6 10،1 8،3

 

منبع : کریم زاده ، دو ماهنامه مدیریت ، شماره 48 ،ص ص 18ـ14

2-11شکلهای دیگر سرمایه گذاری روی سرمایه انسانی :

اشکال دیگر سرمایه گذاری در سرمایه انسانی ، خصوصیات شخصی را که به تعیین بهره وری یک کارگر کمک میکنند پرورش می دهد . آموزش ضمن کار تجربه کاری و فرآیند جستجو برای کار از جمله مهاجرت و همچنین مراقبت از تندرستی همگی می توانند امکان درآمد را افزایش دهند و در نتیجه به عنوان سرمایه گذاری در سرمایه انسانی محسوب می شوند . مفهوم سرمایه انسانی ایده ای است مبنی بر اینکه افراد توان خود را به طرق مختلف صرف میکنند که این برای لذت های کنونی نیست بلکه برای سود آینده مالی و غیر مالی می باشد . تمام این پدیده ها ( بهداشت ، تحصیل ، جستجو ی کار ، بازیابی اطلاعات ، مهاجرت ، و آموزش ضمن خدمت ) ممکن است به عنوان سرمایه گذاری مورد بررسی قرار گیرد ، صرفنظر از اینکه افراد از طرف خودشان این کار را میکنند یا جامعه از طرف اعضایش . آنچه این پدیده ها را به هم پیوند میدهد ، این است که چه کسی چه چیزی را انجام میدهد ، و این امر مسلم است تصمیم گیرنده هر که باشد چشم به راه آینده میماند تا اعمال کنونی اش را توجیه کند .

سرمایه انسانی در حال حاضر فعالیتهای ظاهراً بی ارتباط را بهم پیوند میدهد و بسیاری از برنامه هایی که در سالهای اخیر در پاسخ به بیکاری بیش از حد جوانان آغاز شده اند ، بطور فزاینده ای در تلاشند تا پیوندهای نزدیکتری بین تحصیل ، آموزش و تجربه کاری ایجاد کنند . برنامه هایی نظیر طرح آموزش جوانان دربریتانیا و چندین برنامه مخصوص جوانان دراروپا برای ارائه دوره های متناوب تحصیل (شغلی ) آموزش حرفه ای و تجربه کاری طرح ریزی شده اند در حالیکه اذعان دارند که تمام این فعالیتها بیانگر سرمایه گذاری در سرمایه انسانی می باشند. (مک کیب و گاواران ،2008)